Hřbitov

Hřbitov w Rusavie to niewielki cmentarz w centrum wsi Rusava, położonej w głębokiej dolinie rzeki Rusava w północno-zachodniej części Parku Przyrody Hostýnské vrchy, na wysokości około 410 m n.p.m., w powiecie Kroměříž w kraju zlińskim. To jedno z kilku zabytkowych miejsc w Rusavie związanych z historią wsi w XIX i XX wieku, obok dwóch tutejszych kościołów — ewangelickiego kościoła Świętej Trójcy w centrum wsi oraz katolickiego kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego w części zwanej Hořansko.

Co upamiętnia cmentarz w Rusavie?

Na cmentarzu znajduje się zbiorowy grób 26 mieszkańców Rusavy, którzy zmarli na cholerę w 1866 roku, podczas epidemii cholery, która ogarnęła ziemie czeskie w latach 1866–1867, zbiegając się w czasie z wojną austriacko-pruską. Miejsce pochówku oznaczone jest pomnikiem wpisanym na listę zabytków nieruchomych pod numerem 6126.

Jak wygląda pomnik ofiar cholery?

Pomnik ma formę żeliwnego krzyża z zawieszonym na poprzeczce kwiatowym wieńcem, osadzonego na czworobocznym kamiennym cokole w kształcie graniastosłupa, ustawionym na podstawie. Na cokole widnieje czeski napis: „Kristus jediný prostředník oroduje za nás, Řím 8,9" („Chrystus jedynym pośrednikiem wstawia się za nami, Rz 8,9"). Prosta, surowa forma jest typowa dla wiejskich pomników wznoszonych w drugiej połowie XIX wieku w miejscach zbiorowych pochówków ofiar epidemii.

Dlaczego Rusavę dotknęła taka tragedia?

Epidemia cholery z lat 1866–1867 objęła wiele miast i wsi w ziemiach czeskich, rozprzestrzeniając się łatwiej wskutek przemieszczeń wojsk podczas wojny austriacko-pruskiej oraz ówczesnych warunków sanitarnych. Rusava, ukryta w odizolowanym, górzystym terenie Hostýnských vrchů, nie uniknęła zarazy — 26 ofiar epidemii pochowano wspólnie na wiejskim cmentarzu, co było dotkliwą stratą dla niewielkiej górskiej społeczności.

Co jeszcze warto wiedzieć o okolicy cmentarza?

Cmentarz sąsiaduje z innymi zabytkami Rusavy, w tym przykładami lokalnej architektury ludowej oraz dwoma wiejskimi kościołami. Barokowy kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Hořansku pochodzi z 1779 roku, natomiast kamienny ewangelicki kościół Świętej Trójcy w centrum wsi zbudowano w 1874 roku, już po ustąpieniu epidemii cholery. Rusava znana jest też jako historyczny ośrodek osadnictwa wołoskich pasterzy w Hostýnských vrchách, co dodaje okolicy dodatkowej głębi historycznej.

Najczęstsze pytania

Ile osób spoczywa w zbiorowym grobie na cmentarzu w Rusavie? Na cmentarzu znajduje się grób 26 mieszkańców wsi, którzy zmarli podczas epidemii cholery w 1866 roku.

Czy pomnik na cmentarzu jest zabytkiem chronionym prawem? Tak, pomnik nagrobny wpisany jest na listę zabytków nieruchomych pod numerem 6126.

Gdzie dokładnie znajduje się cmentarz? Leży w centrum wsi Rusava, w powiecie Kroměříż w kraju zlińskim, w dolinie rzeki Rusava, na terenie Parku Przyrody Hostýnské vrchy.

Jaki napis widnieje na pomniku? Na cokole umieszczono czeski napis z odniesieniem biblijnym: „Kristus jediný prostředník oroduje za nás, Řím 8,9".