Hrad Brada

Hrad Brada to gotycka zamkowa ruina wznosząca się na wzgórzu tej samej nazwy niedaleko wsi Brada, w powiecie Jičín w północno-wschodnich Czechach. Choć z dawnej warowni pozostały dziś jedynie fragmenty murów i zarysy fos, miejsce przyciąga miłośników historii oraz turystów spacerujących po Raju Czeskim.

Jak dotrzeć?

Ruiny leżą około 5 km na północ od Jičína, tuż nad wsią Brada-Rybníček. To dogodny punkt wypadowy dla osób zwiedzających region znany jako Český ráj (Raj Czeski) — krainę skalnych miast, zamków i szlaków turystycznych. Wzgórze z ruinami jest dostępne pieszo z okolicznych dróg, a sama okolica należy do popularnych tras spacerowych i rowerowych w powiecie jičínskim.

Co zobaczysz?

Zamek założył w połowie XIII wieku Načerat z rodu Ronoviců, a pierwsza pisemna wzmianka o warowni pochodzi z 1258 roku. Był to typowy przykład wczesnogotyckiej budowli obronnej, wznoszonej na trudno dostępnym wzniesieniu.

Losy zamku odzwierciedlają burzliwą historię średniowiecznych Czech. W 1304 roku król Wacław II zmusił syna Načerata, Lva, do wymiany Brady na wieś Štítary — od tego momentu warownia przeszła pod zarząd królewski i była administrowana wraz z pobliskim zamkiem Veliš. Na początku XIV wieku, za panowania Jana Luksemburskiego, majątek trafił w ręce rodu Vartemberków, którzy przejęli go jako zastaw w 1327 roku. W 1371 roku zamek najprawdopodobniej wciąż należał do Vartemberków, choć nie był ich stałą siedzibą. Później właścicielami byli kolejno Machna z Veselé, Hašek z Valdštejna oraz Markvart z Labouně.

Pod koniec XV wieku zamek zaczął podupadać. Gdy w 1500 roku kupił go Mikuláš Trčka z Lípy, warownia była już opisywana jako opuszczona — proces niszczenia postępował od tego momentu nieprzerwanie.

Dziś na miejscu można zobaczyć jedynie skromne pozostałości murów obwodowych oraz zarysy dawnych fos, które wciąż pozwalają odtworzyć pierwotny układ założenia. Ponad ruinami zamku znajduje się rozległy taras, na którym stoją krzyż oraz dwie figury — świętego Piotra i świętego Pawła — upamiętniające bitwę stoczoną w tym miejscu w 1866 roku między wojskami austriackimi a pruskimi podczas wojny prusko-austriackiej. Warownia ucierpiała wówczas dodatkowo, a późniejsze wydobycie piaskowca w okolicy jeszcze pogłębiło zniszczenia.

Od 1964 roku ruiny hradu Brada są chronione jako zabytek kultury, co pozwoliło zatrzymać dalszą degradację pozostałości i zabezpieczyć miejsce dla przyszłych pokoleń.

Kiedy przyjechać?

Najlepszym momentem na odwiedziny są wiosna i lato, gdy dłuższe dni i stabilna pogoda sprzyjają wędrówkom po wzgórzu i okolicznych szlakach Raju Czeskiego. Jesienią, dzięki mniejszej liczbie turystów, można liczyć na spokojniejsze zwiedzanie, a widoki z tarasu nad ruinami zyskują dodatkowy urok dzięki barwom lasu. Warto pamiętać, że jest to ruina na wolnym powietrzu, bez infrastruktury turystycznej — dobre obuwie i odpowiednie przygotowanie na zmienną pogodę są tu wskazane.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał hrad Brada? Zamek założył w połowie XIII wieku Načerat z rodu Ronoviců, a pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 1258 roku.

Dlaczego zamek popadł w ruinę? Warownia zaczęła podupadać już pod koniec XV wieku i w 1500 roku była opisywana jako opuszczona. Dodatkowych zniszczeń dokonała wojna prusko-austriacka w 1866 roku oraz późniejsze wydobycie piaskowca w okolicy.

Co można dziś zobaczyć na miejscu? Zachowały się fragmenty murów obwodowych i zarysy fos, a na tarasie nad ruinami stoją krzyż i figury świętego Piotra oraz świętego Pawła upamiętniające bitwę z 1866 roku.

Czy ruiny są chronione jako zabytek? Tak — od 1964 roku hrad Brada figuruje jako chroniony zabytek kultury.