Holocaust memorial in Valašské Meziříčí

Pomnik Ofiar Holokaustu w Valašském Meziříčí upamiętnia żydowskich mieszkańców miasta deportowanych i zamordowanych podczas drugiej wojny światowej. Stoi przy ulicy Vodní, w pobliżu rzeki Rožnovská Bečva, na terenie, gdzie niegdyś znajdowała się miejscowa synagoga.

Gdzie stoi pomnik i co się na nim znajduje?

Pomnik zajmuje niewielki plac przy ulicy Vodní, tuż nad brzegiem Rožnovskiej Bečvy, w spokojnej części Valašského Meziříčí. Jego centralnym elementem jest przestrzenna Gwiazda Dawida uformowana z odcinków szyn kolejowych — forma nawiązująca do transportów, którymi deportowano miejscową ludność żydowską. Obok gwiazdy umieszczono marmurową tablicę z wyrytymi nazwiskami stu pięćdziesięciu ofiar holokaustu pochodzących z miasta i okolic.

Dlaczego pomnik powstał właśnie w tym miejscu?

Miejsce nie zostało wybrane przypadkowo. Stała tu dawna synagoga Valašského Meziříčí, zburzona w latach pięćdziesiątych XX wieku. Nagrobki z pobliskiego cmentarza żydowskiego wykorzystano wówczas jako materiał budowlany do wznoszenia domów. Decyzję o budowie pomnika na tym właśnie terenie podjęto w 2002 roku, a inwestycję zrealizowano we współpracy z Żydowską Gminą Wyznaniową w Ostrawie, która objęła opieką pamięć o dawnej społeczności żydowskiej regionu.

Kiedy odsłonięto pomnik i dlaczego wybrano tę datę?

Uroczyste odsłonięcie odbyło się w listopadzie 2004 roku. Data nie była przypadkowa — wybrano ją symbolicznie, w przeddzień 62. rocznicy przymusowej deportacji żydowskich mieszkańców Valašského Meziříčí do getta w Terezínie, skąd trafiali dalej, do obozów koncentracyjnych i zagłady w Auschwitz oraz Treblince. Odsłonięcie w tym terminie miało podkreślić ciągłość pamięci — od dnia wywózki do dnia powstania trwałego upamiętnienia.

Co symbolizuje gwiazda z torów kolejowych?

Wybór szyn kolejowych jako materiału rzeźby nie jest przypadkowy. To właśnie transport kolejowy był narzędziem deportacji — mieszkańców miasta wywieziono pociągami do Terezína, a stamtąd koleją dalej, do obozów zagłady. Uformowanie z torów przestrzennej Gwiazdy Dawida, symbolu żydowskiej tożsamości i wiary, łączy w jednej formie znak martyrologii z symbolem narodu, który padł jego ofiarą.

Najczęstsze pytania

Ile nazwisk widnieje na pomniku? Na marmurowej tablicy wyryto sto pięćdziesiąt nazwisk ofiar holokaustu związanych z Valašským Meziříčím.

Kto uczestniczył w budowie pomnika? Pomnik powstał we współpracy miasta z Żydowską Gminą Wyznaniową w Ostrawie, po decyzji podjętej w 2002 roku.

Czy w tym miejscu rzeczywiście stała synagoga? Tak. Synagoga Valašského Meziříčí została zburzona w latach pięćdziesiątych XX wieku, a nagrobki z pobliskiego cmentarza żydowskiego posłużyły wtedy jako materiał budowlany.

Kiedy dokładnie odsłonięto pomnik? Uroczyste odsłonięcie miało miejsce w listopadzie 2004 roku, w przeddzień 62. rocznicy deportacji miejscowych Żydów do getta w Terezínie.

Gdzie dokładnie można znaleźć pomnik? Pomnik znajduje się przy ulicy Vodní w Valašském Meziříčí, w pobliżu koryta rzeki Rožnovská Bečva, w łatwo dostępnej części miasta.