Hellenbach Castle in Marija Bistrica

Dwór Hellenbach to klasycystyczna rezydencja ukryta w starym parku tuż przy Mariji Bistricy, jednym z najważniejszych miejsc pielgrzymkowych w Chorwacji. To rzadki przykład dworu, w którym nieprzerwanie mieszka ta sama rodzina od połowy XIX wieku, a wnętrza wciąż noszą klimat dawnej epoki.

Skąd wziął się ten dwór?

Budynek wzniesiono w 1786 roku w stylu klasycystycznym – datę tę odczytano ze zdobionej sztukaterii wewnątrz rezydencji. Pierwszym właścicielem majątku był hrabia Petar Sermage. Później, w wyniku koligacji rodzinnych, dobra przechodziły kolejno w ręce rodów Keglević i Jelačić. Przełomowy moment nastąpił w 1851 roku, gdy baron Lazar Hellenbach poślubił Klotyldę Jelačić – od tego czasu posiadłość nosi nazwisko Hellenbach i pozostaje własnością tej rodziny do dziś.

Jak wygląda dwór?

Budynek wzniesiono na planie kwadratu, z pomieszczeniami rozmieszczonymi symetrycznie wokół centralnej sali reprezentacyjnej. Sala ta jest wyraźnie wyższa od pozostałych pokoi i doświetlona na sposób bazylikowy – przez okna umieszczone w górnej partii ścian. Fronton dworu zdobią cztery kolumny połączone balustradą, dźwigające wysoki architraw zwieńczony trójkątnym tympanonem. We wnętrzach zachowała się klasycystyczna dekoracja sztukatorska – girlandy, festony, architrawy i pilastry – typowa dla eleganckiej rezydencjonalnej architektury końca XVIII wieku.

Co jest tu wyjątkowe?

Dwór Hellenbach należy do nielicznych w chorwackim Zagorju obiektów, w których zachowała się ciągłość zamieszkania oraz oryginalny wystrój wnętrz z XIX wieku – wiele okolicznych rezydencji po II wojnie światowej zmieniło funkcję lub popadło w ruinę, tymczasem tutaj czas jakby się zatrzymał. Obiekt jest wpisany na listę chronionych dóbr kultury. W przeszłości posłużył też jako plan filmowy chorwackiego serialu „Vila Orhideja”.

A park wokół dworu?

Dwór otacza zabytkowy park założony w połowie XIX wieku, o powierzchni niespełna 2 hektarów (1,91 ha), chroniony prawnie jako pomnik architektury parkowej od 1950 roku. Rosną w nim okazałe, wiekowe drzewa – lipy, buk czerwony, kasztanowiec oraz platan – które nadają temu miejscu bajkowy, malowniczy charakter.

Czy można zwiedzić dwór i park?

Dwór Hellenbach oraz otaczający go park są własnością prywatną i rodzina Hellenbach mieszka tu do dziś, dlatego nie jest to obiekt z regularnym ruchem turystycznym ani wnętrzami otwartymi dla zwiedzających. Warto natomiast zobaczyć go z zewnątrz, spacerując okolicą Marii Bistricy – sama bryła budynku i otaczająca zieleń robią wrażenie nawet z perspektywy ogrodzenia.

Jak dotrzeć?

Dwór leży tuż przy Mariji Bistricy, powyżej drogi prowadzącej w kierunku Zlatar Bistricy, w regionie Zagorje na północny zachód od Zagrzebia. Najwygodniej dotrzeć tu samochodem – Marija Bistrica jest dobrze skomunikowana z Zagrzebiem i sąsiednimi miejscowościami Zagorja, a sam dwór znajduje się w niewielkiej odległości od centrum miejscowości i słynnego sanktuarium maryjnego.

Kiedy przyjechać?

Ponieważ dwór ogląda się głównie z zewnątrz, najlepszą porą jest okres wiosenno-letni oraz wczesna jesień, kiedy park prezentuje się najbardziej malowniczo, a starodrzew ma pełne ulistnienie. Wizytę warto połączyć ze zwiedzaniem sanktuarium w Mariji Bistricy oraz innych atrakcji kulturowych regionu Zagorje.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał dwór Hellenbach? W 1786 roku, w stylu klasycystycznym – datę tę odczytano z dekoracyjnej sztukaterii wewnątrz budynku.

Czy dwór można zwiedzić od środka? Nie – dwór i park są prywatną własnością rodziny Hellenbach, która mieszka tu do dziś, więc wnętrza nie są udostępnione turystom.

Skąd wzięła się nazwa Hellenbach? Od barona Lazara Hellenbacha, który w 1851 roku poślubił Klotyldę Jelačić i w ten sposób wszedł w posiadanie majątku.

Co jest szczególnego w parku wokół dworu? To chroniony od 1950 roku pomnik architektury parkowej o powierzchni 1,91 ha, ze starymi drzewami – lipami, bukiem czerwonym, kasztanowcem i platanem.