Dvorac Donje Oroslavje

Dvorac Donje Oroslavje to barokowy pałac w Oroslavju, niewielkim mieście w Zagorju Chorwackim, około pół godziny jazdy od Zagrzebia. Razem z otaczającym go parkiem należy do najciekawszych rezydencji szlacheckich tego regionu, choć od lat stoi opuszczony i czeka na nowego właściciela.

Gdzie leży pałac i dlaczego akurat tutaj?

Oroslavje leży w żupanii krapińsko-zagorskiej, w pasie wzgórz i winnic typowych dla Zagorja. Miasto w przeszłości miało dwie rezydencje pańskie — Gornje Oroslavje (Górne) i właśnie Donje Oroslavje (Dolne). To drugie założenie, dolne, powstało bliżej doliny i dziś jest lepiej rozpoznawalne dzięki zachowanemu parkowi, który stał się miejscem spacerów mieszkańców i punktem na trasie osób zwiedzających Zagorje.

Jak powstał ten pałac?

Budowę datuje się na lata 1770–1790. Fundatorem był Zsigmond Vojković (Vojkffy), szambelan dworski i dowódca straży pałacowej w wiedeńskim Schönbrunnie za czasów cesarzowej Marii Teresy. Człowiek związany z wiedeńskim dworem sprowadził do Zagorja architekturę typową dla późnego baroku środkowoeuropejskiego — budynek wzniesiono na planie litery U, z okazałym przejazdem bramnym prowadzącym na wewnętrzny dziedziniec. Pierwotnie był to parterowy obiekt złożony z trzech skrzydeł, który później połączono z dobudowanymi zabudowaniami gospodarczymi, w tym dawną stajnią od strony dziedzińca. Sama bryła pałacu zajmuje około 1270 m².

W 1920 lub 1921 roku majątek kupił zagrzebski przemysłowiec Milan Prpić, który uczynił z pałacu swoją rezydencję. Od jego rodziny wzięła się nazwa parku — do dziś funkcjonuje on jako Park obitelji Prpić, czyli Park Rodziny Prpić.

Co zachowało się we wnętrzu?

Największą wartością pałacu są dekoracje malarskie z końca XVIII wieku, zachowane na sklepieniach reprezentacyjnych pomieszczeń. Motywy nawiązują do mitologii greckiej i rzymskiej — na sklepieniu głównej sali na piętrze przedstawiono apoteozę Heraklesa. To jeden z nielicznych zachowanych w regionie przykładów malarstwa klasycystycznego z tego okresu. W głównej sali stoi też oryginalny piec kaflowy w stylu późnobarokowo-klasycystycznym — jego stan zachowania czyni go rzadkością na skalę całej Chorwacji.

Przez dziesięciolecia w budynku funkcjonowała lokalna przychodnia zdrowia. Gdy pod koniec lat 80. XX wieku placówka się wyprowadziła, pałac opustoszał. Brak bieżącej konserwacji doprowadził do stopniowej degradacji budynku, mimo że pozostaje on wpisany jako chronione dobro kultury.

Czym jest park wokół pałacu?

Otaczający park ma powierzchnię około 26 235 m², czyli ponad 2,6 hektara — to jeden z większych założeń parkowych przy zagorskich rezydencjach. Starodrzew i układ alej sprawiają, że nawet bez dostępu do wnętrza pałacu spacer po parku jest wart uwzględnienia w planie wycieczki po okolicach Oroslavja.

Czy pałac można dziś zwiedzać?

Sam budynek pałacu nie jest obecnie udostępniony do zwiedzania — wieloletnie zaniedbanie i zły stan techniczny wykluczają wejście do środka. W ostatnich latach nieruchomość była oferowana na sprzedaż, co może w przyszłości otworzyć drogę do renowacji. Park wokół pałacu pozostaje natomiast miejscem ogólnodostępnym.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Dvorac Donje Oroslavje? W Oroslavju, w żupanii krapińsko-zagorskiej, około 30 minut jazdy samochodem od Zagrzebia.

Kto zbudował pałac? Zsigmond Vojković (Vojkffy), szambelan i dowódca straży w wiedeńskim Schönbrunnie, w latach 1770–1790.

Czy można wejść do środka pałacu? Nie — budynek jest zniszczony i niedostępny dla zwiedzających, choć park wokół niego jest otwarty.

Dlaczego pałac nazywa się też Parkiem Rodziny Prpić? Ponieważ od 1920/1921 roku właścicielem majątku był zagrzebski przemysłowiec Milan Prpić, którego rodzina użytkowała rezydencję jako dom.