Harpea's Cave

Harpea's Cave (hiszp. Cueva de Arpea, bask. Harpeako Leizea, franc. Grotte d'Harpea) to jaskinia antyklinalna leżąca dosłownie na granicy francusko-hiszpańskiej, w sercu baskijskich Pirenejów. Nazwa pochodzi z języka baskijskiego – od słów "harri" (kamień, skała) i "pean" (pod) – i oznacza w wolnym tłumaczeniu "miejsce pod skałą". To określenie trafnie opisuje wnętrze groty: portal w kształcie odwróconej litery V, wycięty przez erozję w środku sfałdowanej struktury geologicznej.

Gdzie dokładnie leży jaskinia?

Współrzędne jaskini to 43.0331022, -1.1799978, a punkt ten leży w bezpośrednim sąsiedztwie słupa granicznego oddzielającego Francję od Hiszpanii. Po stronie francuskiej najbliższą miejscowością jest Estérençuby (Ezterenzubi) w departamencie Pyrénées-Atlantiques, w historycznym regionie Basse-Navarre (Nawarra Dolna) baskijskiego kraju Iparralde. Po stronie hiszpańskiej punktem odniesienia jest Orbaitzeta (Orbaizeta) w Nawarze, skąd prowadzi popularna ścieżka dojściowa. Według map i pomiarów GPS sam otwór jaskini znajduje się kilkanaście–trzydzieści metrów po francuskiej stronie granicy, ale w praktyce turystycznej i informacyjnej jaskinia bywa opisywana z obu stron – zarówno jako atrakcja gminy Estérençuby, jak i jako cel wycieczek z Orbaitzety. Ta niejednoznaczność wynika z samego położenia obiektu, a nie z błędu któregokolwiek źródła.

Jak powstała ta antyklinalna jaskinia?

Grota uformowała się w obrębie antykliny – fałdu geologicznego, w którym najstarsze warstwy skalne znajdują się w jego centrum. Podczas ostatniego etapu wypiętrzania Pirenejów osady morskie z kredy i paleogenu – margle, wapienie marglowe, brekcje wapienne, łupki i piaskowce – zostały sfałdowane siłami orogenezy. W centrum takiego fałdu miękkie warstwy skalne uległy z czasem erozji, tworząc pustkę w kształcie odwróconego "V", która stała się wejściem do jaskini. W skałach otaczających grotę można znaleźć skamieniałości morskie – korale, jeżowce i małże – świadectwo tego, że teren ten był niegdyś dnem oceanu. Ze względu na czytelność struktury geologicznej jaskinia bywa przywoływana jako przykład podręcznikowy w opracowaniach o budowie Pirenejów.

Jak dotrzeć do jaskini?

Najczęściej opisywana trasa prowadzi od strony Orbaitzety: od dawnej Królewskiej Fabryki Broni (Real Fábrica de Armas) drogą w kierunku przełęczy Organbide (Azpegi), a stamtąd nieutwardzoną drogą do parkingu, skąd do wejścia jaskini prowadzi około kwadransa pieszo wąską, stromą ścieżką – niedostępną dla wózków. Od strony francuskiej wyjściem jest wieś Estérençuby, leżąca na skraju lasu Iraty (Irati), skąd szlaki prowadzą przez dolinę górnego biegu Nive w stronę granicy. Okolica należy do pasterskiego korytarza łączącego dolinę Aezkoa po stronie hiszpańskiej z doliną Cize (Garazi) po stronie francuskiej.

Co znajduje się w okolicy?

W głębi jaskini wypływa niewielki strumień, będący jednym ze źródeł rzeki Nive (bask. Errobi). Cała okolica to teren pasterski, od wieków wykorzystywany przez baskijskich hodowców owiec – w samej grocie i w pobliskich bordach (kamiennych szałasach pasterskich) trzymano niegdyś inwentarz, a jaskinia była naturalną zagrodą chroniącą zwierzęta przed pogodą. Region przyciąga też miłośników przyrody dzięki bliskości lasu Iraty, jednego z większych lasów bukowo-jodłowych w Europie Zachodniej.

Najczęstsze pytania

Czy Harpea's Cave leży we Francji czy w Hiszpanii? Jaskinia znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie granicy francusko-hiszpańskiej. Dane GPS wskazują na francuską stronę (gmina Estérençuby), natomiast popularna trasa dojściowa prowadzi z hiszpańskiej Orbaitzety – stąd rozbieżności w opisach jej lokalizacji.

Czy można wejść do wnętrza jaskini? Wejście do portalu jest możliwe, jednak dojście prowadzi wąską, nierówną ścieżką górską – potrzebne jest odpowiednie obuwie trekkingowe.

Skąd wzięła się nazwa jaskini? To baskijskie złożenie "harri" (skała) i "pean" (pod) – "miejsce pod skałą", nawiązujące do charakterystycznego, odwróconego kształtu portalu.

Czy w okolicy jest coś jeszcze do zobaczenia? Tak – las Iraty, doliny Aezkoa i Cize oraz źródła rzeki Nive tworzą razem obszar atrakcyjny dla pieszych wędrówek górskich.