Grotte du Mas-d’Azil

Grotte du Mas-d'Azil to jaskinia krasowa w masywie Plantaurel, w Pirenejach, na terenie gminy Le Mas-d'Azil w departamencie Ariège, około 60 km na południe od Tuluzy. To miejsce wyjątkowe z dwóch powodów: jest przez nią wyrzeźbiony korytarz, którym od ponad półtora wieku prowadzi droga publiczna, a jednocześnie to stanowisko dało nazwę całej epoce pradziejów Europy.

Gdzie leży jaskinia i jak przez nią przebiega droga?

Jaskinię wyżłobiła rzeka Arize, przebijając się przez wapienny grzbiet masywu. Powstał w ten sposób naturalny tunel o długości kilkuset metrów, którym płynie rzeka i którym jednocześnie biegnie droga departamentalna D119. Prace przystosowujące przejazd pod skałą rozpoczęto w połowie XIX wieku — od tego czasu samochody i rowerzyści mogą przejechać wprost pod sklepieniem jaskini, mijając po drodze oświetlone wnęki skalne. To jeden z nielicznych przypadków w Europie, gdzie droga publiczna prowadzi przez wnętrze jaskini otwartej krasowej, a nie przez sztuczny tunel.

Dlaczego jaskinia jest tak ważna dla archeologii?

Mas-d'Azil to stanowisko eponimiczne — dało nazwę kulturze azylskiej, epoce przejściowej między schyłkowym paleolitem a mezolitem. Badania prowadzone tu w XIX wieku przez Édouarda Piette'a przyniosły odkrycie warstw kulturowych sprzed kilkunastu tysięcy lat oraz jednego z najbardziej charakterystycznych znalezisk tego okresu — malowanych kamyków (galets peints), pokrytych plamami i kreskami z czerwonego ochru. Ich dokładne znaczenie pozostaje przedmiotem sporów badaczy, ale są uznawane za jedyne znane w Europie ślady sztuki z tego etapu pradziejów. Dzięki randze naukowej jaskinia od 1942 roku ma we Francji status monument historique (kategoria „classé").

Co można zobaczyć podczas zwiedzania?

Zwiedzanie jaskini odbywa się z przewodnikiem i zwykle łączy się z wizytą w pobliskim Centrum Interpretacji oraz w Muzeum Prehistorii w Mas-d'Azil, oddalonym o około 1,5 km od wejścia. W muzeum prezentowane są narzędzia, ozdobione przedmioty oraz oryginalne malowane kamyki znalezione podczas wykopalisk. Sama trasa podziemna prowadzi wzdłuż koryta Arize, przez komory o dużych rozmiarach, gdzie można zobaczyć zarówno formacje naciekowe, jak i ślady dawnych obozowisk łowców-zbieraczy sprzed tysięcy lat.

Jak dojechać i kiedy warto przyjechać?

Le Mas-d'Azil leży w łatwo dostępnej części Ariège, przy drodze D119, niedaleko większych miejscowości turystycznych Pirenejów. Region oferuje też inne atrakcje prehistoryczne, w tym pobliską jaskinię w Niaux, co pozwala połączyć zwiedzanie w jeden dzień wycieczkowy. Ze względu na stałą temperaturę wnętrza jaskinie tego typu można zwiedzać przez większą część roku, jednak dokładny harmonogram wizyt z przewodnikiem warto sprawdzić bezpośrednio przed przyjazdem, ponieważ bywa sezonowy.

Najczęstsze pytania

Czy naprawdę można przejechać samochodem przez jaskinię? Tak. Droga departamentalna D119 prowadzi przez naturalny tunel wyżłobiony przez rzekę Arize, pod sklepieniem jaskini — to jeden z niewielu takich przypadków w Europie.

Skąd wzięła się nazwa „kultura azylska"? Od nazwy miejscowości Mas-d'Azil — to właśnie tutejsze wykopaliska pozwoliły opisać i nazwać epokę przejściową między paleolitem a mezolitem.

Co to są „malowane kamyki"? To otoczaki pokryte znakami z czerwonego ochru, znajdowane w warstwach kultury azylskiej. Uznaje się je za jedyne znane ślady sztuki z tego okresu w Europie.

Czy przy jaskini jest muzeum? Tak, w samej miejscowości Mas-d'Azil, około 1,5 km od wejścia do jaskini, działa Muzeum Prehistorii prezentujące znaleziska z wykopalisk.

Czy jaskinia ma status zabytku? Tak, od 1942 roku posiada status monument historique we Francji.