Marsoulas Cave

Jaskinia w Marsoulas (fr. Grotte de Marsoulas) to niewielka, ale niezwykle ważna dla historii badań nad sztuką paleolityczną grota w gminie Marsoulas, w departamencie Haute-Garonne, około 80 kilometrów na południe od Tuluzy, u podnóża Pirenejów.

Gdzie leży jaskinia i jak trafiła do historii nauki?

Grota ukryta jest w skalistym zboczu niedaleko wioski Marsoulas. W 1897 roku prehistoryk Félix Regnault natrafił na jej ścianach na malowidła i ryty przedstawiające zwierzęta, jednak przez kilka lat nie zdołał przekonać środowiska naukowego, że mają one prehistoryczne pochodzenie – w tamtym czasie panowało przekonanie, że ludzie epoki kamienia nie byli zdolni do tworzenia tak rozwiniętej sztuki. Dopiero 4 sierpnia 1904 roku prehistoryk Émile Cartailhac oficjalnie potwierdził autentyczność i wiek malowideł. Dzięki temu Marsoulas uznaje się za pierwszą jaskinię w Pirenejach, w której formalnie rozpoznano i zatwierdzono sztukę paleolityczną – wydarzenie to otworzyło drogę do poszukiwań kolejnych ozdobionych grot w regionie. Cartailhac wykupił jaskinię i przekazał ją Muzeum w Tuluzie (Muséum de Toulouse), które opiekuje się nią do dziś. Od 1910 roku obiekt figuruje jako zabytek historyczny (monument historique).

Co przedstawiają malowidła i ryty?

Ściany groty kryją ponad 600 malowideł i rytów – konie, bizony, kozice, tajemnicze postaci o cechach na wpół ludzkich i zwierzęcych oraz geometryczne znaki. Większość kompozycji powstała na początku pirenejskiego magdalenienu, w okresie datowanym na około 17 000–18 000 lat temu (dokładniej: 18 375–17 766 oraz 17 972–17 570 lat kalibrowanych BP). Charakterystycznym motywem jest duży bizon pokryty czerwonymi kropkami oraz drugie zwierzę ozdobione kropkami w kolorze czarnym – takie „kropkowanie" sylwetki zwierzęcia jest jednym z rozpoznawalnych elementów lokalnego stylu.

Jaki niezwykły zabytek dźwiękowy odnaleziono w jaskini?

W 1931 roku, podczas prac wykopaliskowych, natrafiono na dużą muszlę morskiego ślimaka (Charonia lampas), która przez dziesięciolecia leżała w zbiorach muzealnych, zanim badacze zauważyli, że została celowo przekształcona w instrument dęty. Czubek muszli odcięto, a w jej skrętach wywiercono otwory, przez które prawdopodobnie przeciągnięto niewielką rurkę pełniącą funkcję ustnika. Współczesne próby akustyczne pokazały, że przedmiot nadal potrafi wydać trzy odrębne dźwięki, zbliżone mniej więcej do C, cis i D. Otwór muszli ozdobiono rzędem czerwonych kropek, których układ przypomina motyw kropkowanego bizona ze ściany groty – to jeden z nielicznych na świecie tropów wskazujących na muzyczną stronę życia społeczności magdaleńskich.

Czy jaskinię można zwiedzać?

Nie. Jaskinia w Marsoulas jest zamknięta dla zwiedzających, by chronić delikatne malowidła i naturalny mikroklimat wnętrza. Osoby, które chcą zobaczyć wierną kopię głównego fryzu, mogą odwiedzić Pirenejski Park Sztuki Prehistorycznej (Parc Pyrénéen de l'Art Préhistorique) w Tarascon-sur-Ariège, gdzie odtworzono najważniejsze kompozycje w skali 1:1.

Najczęstsze pytania

Kto odkrył malowidła w jaskini w Marsoulas? Malowidła i ryty odnalazł w 1897 roku Félix Regnault, jednak ich prehistoryczną autentyczność potwierdził dopiero w 1904 roku Émile Cartailhac.

Z jakiego okresu pochodzi sztuka naskalna w Marsoulas? Głównie z początku magdalenienu pirenejskiego, sprzed około 17 000–18 000 lat.

Czy w jaskini można dziś zobaczyć oryginalne malowidła? Nie – jaskinia jest zamknięta dla publiczności. Wierną replikę głównego fryzu można natomiast obejrzeć w Tarascon-sur-Ariège.

Co szczególnego znaleziono w grocie oprócz malowideł? Ozdobioną czerwonymi kropkami muszlę przekształconą w instrument dęty – jeden z najstarszych znanych na świecie przedmiotów muzycznych.