cave of Aurignac

Jaskinia w Aurignac (fr. Grotte d'Aurignac) to niewielkie, lecz kluczowe dla nauki stanowisko archeologiczne w gminie Aurignac, w departamencie Haute-Garonne, u podnóża Pirenejów w południowo-zachodniej Francji. To właśnie od tego miejsca wzięła nazwę kultura oryniacka – najstarsza znana kultura materialna przypisywana człowiekowi współczesnemu (Homo sapiens) w zachodniej Eurazji.

Dlaczego to miejsce jest tak ważne dla prehistorii?

Odkrycia dokonane w skalnym schronieniu w Aurignac na trwałe zmieniły sposób, w jaki naukowcy patrzą na najwcześniejsze etapy obecności człowieka współczesnego w Europie. Prowadzone od 1860 roku wykopaliska i szczegółowa dokumentacja znalezionych narzędzi dostarczyły dowodów na to, że ludzie współcześni przybyli w te okolice i pozostawali tu przez dłuższy czas już w górnym paleolicie. Zestawy narzędzi kamiennych typowe dla tego okresu – nazwane później „oryniackimi” – odnajdywane są na wielu stanowiskach europejskich datowanych od około 45 000 do 26 000 lat temu. Aurignac stało się miejscem eponimicznym, czyli takim, którego nazwa posłużyła do określenia całej jednostki kulturowej rozpoznawanej dziś w archeologii prehistorycznej na ogromnym obszarze kontynentu.

Kto odkrył stanowisko i dlaczego jego praca miała takie znaczenie?

Zasługi za naukowe rozpoznanie miejsca przypisuje się XIX-wiecznemu francuskiemu paleontologowi i archeologowi Édouardowi Lartetowi. Jego badania w Aurignac należały do pionierskich prac, które ugruntowały metody analizy stanowisk paleolitycznych i pozwoliły powiązać znaleziska kamiennych narzędzi z konkretnym etapem rozwoju człowieka. Właśnie w uznaniu tej pionierskiej roli oraz wartości naukowej samego stanowiska, jaskinia w Aurignac została oficjalnie wpisana na listę monument historique – czyli francuskich zabytków narodowych – na mocy zarządzenia z 26 maja 1921 roku.

Co warto zobaczyć na miejscu?

Zwiedzanie samego schronienia skalnego to zazwyczaj krótki, około dwudziestominutowy spacer przez okoliczne lasy, prowadzący do miejsca, gdzie prowadzono wykopaliska. W samej gminie Aurignac działa też muzeum poświęcone kulturze oryniackiej – otwarte pierwotnie w 1969 roku, a od 2014 roku mieszczące się w nowym, przestronnym budynku dostosowanym do potrzeb wszystkich zwiedzających. Prezentowana tam kolekcja liczy ponad 300 obiektów związanych z kulturą oryniacką: narzędzia, ozdoby, statuetki, grawerowane bloki kamienne oraz kości wymarłych zwierząt. To dobre uzupełnienie wizyty w samym miejscu wykopalisk, pozwalające zrozumieć kontekst znalezisk bez konieczności oglądania samych artefaktów w terenie.

Dla kogo jest to miejsce?

Aurignac przyciąga przede wszystkim osoby zainteresowane archeologią, prehistorią i historią nauki, a także tych, którzy planują podróż po regionie Comminges u stóp Pirenejów i szukają punktu programu wykraczającego poza typowe atrakcje turystyczne. To miejsce bardziej kameralne niż spektakularne – jego wartość leży w znaczeniu naukowym, a nie w monumentalności.

Najczęstsze pytania

Co to jest kultura oryniacka? To najstarsza rozpoznana kultura materialna człowieka współczesnego w zachodniej Eurazji, której narzędzia datuje się na okres od około 45 000 do 26 000 lat temu.

Dlaczego kultura nazywa się „oryniacka”? Nazwa pochodzi od miejscowości Aurignac, gdzie po raz pierwszy naukowo opisano i powiązano ze sobą charakterystyczne narzędzia tego okresu.

Kiedy jaskinia stała się zabytkiem narodowym? Status monument historique nadano jej zarządzeniem z 26 maja 1921 roku.

Czy w Aurignac jest muzeum? Tak, muzeum poświęcone kulturze oryniackiej prezentuje ponad 300 eksponatów związanych z wykopaliskami w regionie.

Gdzie dokładnie leży to miejsce? W gminie Aurignac, w departamencie Haute-Garonne, w południowo-zachodniej Francji, na wysokości współrzędnych około 43,2225°N, 0,8653°E.