Grijspeerdmolen

Grijspeerdmolen to drewniany wiatrak koźlak stojący w miejscowości Gits, będącej częścią gminy Hooglede w prowincji Flandria Zachodnia w Belgii. Choć dziś kojarzony jest przede wszystkim z tym niewielkim, wiejskim zakątkiem regionu, jego historia sięga zupełnie innego miejsca i zaczyna się o dziesiątki kilometrów stąd.

Skąd wzięła się nazwa młyna?

Nazwa wiatraka nawiązuje do dawnych panów lenna Ogierlande, rodziny De Grysperre, którzy już w 1550 roku byli właścicielami młyna Grijsper. Ród ten sprawował pieczę nad obiektem aż do końca XVII wieku, a jego nazwisko przetrwało w nazwie młyna do dziś, mimo licznych zmian własnościowych i przeprowadzek konstrukcji na przestrzeni wieków.

Gdzie pierwotnie stał ten wiatrak?

Obecna drewniana konstrukcja koźlaka nie powstała w Gits, lecz w Westkapelle. Zbudowano ją w 1771 roku jako dwukondygnacyjny młyn, który zastąpił wcześniejszy młyn typu standardowego, wzniesiony około 1635 roku. Przez kolejne dekady młyn w Westkapelle służył okolicznej ludności do przemiału zboża, będąc ważnym elementem lokalnej gospodarki rolnej.

Jak młyn trafił do Gits?

Przełomowym momentem w historii obiektu był rok 1920. Arthur Verburgh sprzedał wówczas młyn z Westkapelle Julesowi Van den Berghe, którego własny młyn standardowy na osadzie Grijspeerd w Gits został zniszczony podczas I wojny światowej — w październiku 1918 roku, w trakcie wycofywania się wojsk niemieckich. Aby zastąpić utracony obiekt, młyn z Westkapelle rozebrano i przewieziono do Gits, gdzie złożono go ponownie, nadając mu nazwę nawiązującą do miejsca, w którym miał teraz stanąć.

Co wydarzyło się z młynem w ostatnich dekadach?

Kolejny istotny etap w historii Grijspeerdmolen przypadł na lata 80. XX wieku. W 1980 roku młyn ponownie rozebrano, a jego odbudowę powierzono firmie Verstraete z Rumbeke — prace rekonstrukcyjne trwały do 1982 roku. Dzięki tej gruntownej renowacji konstrukcja przetrwała do czasów współczesnych w stanie umożliwiającym dalsze użytkowanie i zwiedzanie.

Jaki status ma młyn dzisiaj?

W 2013 roku Grijspeerdmolen otrzymał od organizacji Molenforum Vlaanderen vzw tytuł "Czynnego Młyna" (Active Mill), potwierdzający, że obiekt nie jest jedynie zabytkiem stojącym bezczynnie, lecz zachowuje sprawność mechaniczną. Kolejna, poważna renowacja zakończyła się w 2025 roku — 27 kwietnia tego roku odbyło się uroczyste otwarcie odrestaurowanego wiatraka, na które przybyli mieszkańcy Hooglede i okolic.

Najczęstsze pytania

Czy Grijspeerdmolen zawsze stał w Gits? Nie. Sama konstrukcja pochodzi z Westkapelle, gdzie zbudowano ją w 1771 roku, a do Gits przeniesiono ją dopiero w 1920 roku po zniszczeniu wcześniejszego młyna stojącego w tym miejscu.

Skąd pochodzi nazwa młyna? Nazwa wywodzi się od rodziny De Grysperre, dawnych panów lenna Ogierlande, którzy posiadali młyn o tej nazwie już w połowie XVI wieku.

Czy młyn można dziś zwiedzać? Gmina Hooglede prowadzi informacje o możliwościach odwiedzin młyna, który po renowacji zakończonej w 2025 roku ponownie udostępniany jest zainteresowanym.

Czy młyn wciąż działa mechanicznie? Tak, od 2013 roku posiada status "Czynnego Młyna" przyznany przez Molenforum Vlaanderen vzw, co oznacza zachowaną sprawność techniczną.