Girona Cemetery

Cmentarz w Gironie (Cementiri de Girona) to nekropolia miejska położona na terenach Sant Daniel, tuż poza dawnymi granicami miasta, znana przede wszystkim z monumentalnej, modernistyczno-noucentystycznej fasady autorstwa Rafaela Masó.

Skąd wziął się dzisiejszy kształt cmentarza?

Obecny cmentarz powstał w pierwszej tercji XIX wieku, gdy władze zdecydowały się połączyć rozproszone cmentarze parafialne w jeden, ogólnomiejski obiekt położony poza obszarem zabudowanym. Pierwotne elementy z lat 1846–1847 nie przetrwały do naszych czasów — w 1897 roku przeprowadzono modernistyczny remont, w trakcie którego mur okalający, budynek administracyjny oraz kaplicę odbudowano z cegły i muru. Kaplica, mimo późniejszych przebudów, zachowała formę nawiązującą do purystycznego, rewolucyjnego neoklasycyzmu z 1851 roku — z dużym toskańskim portykiem ustawionym osiowo względem całego założenia oraz niewielką, okrągłą w planie kopułą.

Jaką rolę odegrał Rafael Masó?

W 1917 roku gironiński magistrat ogłosił konkurs na nową fasadę cmentarza, który wygrał Rafael Masó — jeden z najważniejszych katalońskich architektów epoki noucentyzmu. Jego projekt obejmował mur ogrodzeniowy biegnący równolegle do drogi Sant Feliu, zamknięty z obu stron pawilonami: domem dozorcy i kaplicą, a w centralnej części miał się znaleźć nowy portal, którego ostatecznie nie zrealizowano. Mur wzniesiono z lokalnego kamienia gironińskiego i zwieńczono ceramicznym fryzem, ozdobionym elementami rzeźbiarskimi o symbolicznym znaczeniu. Pawilony na krańcach założenia łączą w sobie szary kamień z Quart obrabiany w warsztacie Can Marcó, kamień gironiński oraz szkliwioną ceramikę z La Bisbal. Realizacja, prowadzona w latach 1917–1919, była ostatnim dziełem Masó w czysto noucentystycznym stylu.

Co symbolizuje dekoracja fasady?

Dekoracja fasady miała przedstawiać alegorię „powstania, działania i unicestwienia śmierci”, czytaną od lewej do prawej strony muru — cykl ten pozostał jednak niedokończony właśnie w swojej centralnej części. Mimo to zachowane elementy — niemal cyklopowa, masywna konstrukcja, żywa, żółto-pasiasta ceramiczna okładzina sufitu, użycie czarnej terakoty oraz zoomorficzne i symboliczne płaskorzeźby — składają się na spójną kompozycję odwołującą się do wczesnochrześcijańskiej ikonografii i religijnej wrażliwości charakterystycznej dla noucentyzmu. Całość odzwierciedla też osobisty, introspekcyjny moment w twórczości architekta.

Jak zmieniał się cmentarz w kolejnych dekadach?

Wyczerpywanie się pojemności cmentarza z 1821 roku, rozbudowywanego aż do 1985 roku, doprowadziło do opracowania nowego projektu zakładającego docelowo 20 000 tradycyjnych miejsc pochówku. W efekcie dzisiejszy Cementiri de Girona łączy w sobie warstwy różnych epok: XIX-wieczną, neoklasyczną kaplicę, noucentystyczną fasadę Masó z początku XX wieku oraz późniejsze rozbudowy strukturalne odpowiadające na potrzeby rosnącego miasta.

Najczęstsze pytania

Kto zaprojektował fasadę cmentarza w Gironie? Fasadę zaprojektował Rafael Masó, zwycięzca konkursu ogłoszonego przez władze miasta w 1917 roku.

Z jakich materiałów zbudowano mur i pawilony? Wykorzystano kamień gironiński, szary kamień z Quart oraz szkliwioną ceramikę z warsztatów La Bisbal.

Czy pierwotna kaplica z XIX wieku zachowała się w oryginalnej formie? Fizyczna substancja z lat 1846–1847 nie przetrwała — kaplicę odbudowano w 1897 roku, zachowując jednak formę nawiązującą do neoklasycyzmu z 1851 roku.

Dlaczego cykl rzeźbiarski na fasadzie jest niedokończony? Zaplanowana alegoria pozostała niekompletna w swojej centralnej partii, choć powody tego nie zostały jednoznacznie udokumentowane w dostępnych źródłach.