Sant Martí Sacosta

Sant Martí Sacosta to barokowy kościół w górnej części Starego Miasta w Girona, wciśnięty między klasztor Sant Domènec a strome schody Pujada de Sant Martí. Choć z zewnątrz wygląda jak typowa świątynia doby baroku, jego historia sięga wczesnego średniowiecza i kryje w sobie kilka kolejnych przebudów.

Jak dotrzeć?

Kościół stoi na wzniesieniu w dzielnicy Barri Vell, kilka minut pieszo od katedry Girony i klasztoru Sant Domènec. Najłatwiej dojść tu, wspinając się schodami Pujada de Sant Martí — to typowa dla starej Girony kombinacja wąskich uliczek i kamiennych stopni, więc wygodne buty są koniecznością. Z centrum miasta (np. od mostów na rzece Onyar) dojście zajmuje 10–15 minut spokojnym marszem pod górę.

Co zobaczysz?

Pierwsza wzmianka o świątyni pod wezwaniem św. Marcina pochodzi z 898 roku — miała już wtedy własnego kapłana. Obecny wygląd budynku to efekt wielowiekowych przekształceń. Kanonik Ponç zainicjował jej odbudowę jeszcze przed 1064 rokiem, a prace kontynuowano co najmniej do 1078 roku, kiedy jego spadkobierca Joan przekazał na nie kolejne fundusze — powstała wówczas trzynawowa świątynia romańska.

Losy kościoła zmieniły się radykalnie w 1581 roku, gdy papież Grzegorz XIII rozwiązał działającą tu kanonię i przekazał budynek jezuitom. Zakonnicy rozpoczęli wielką przebudowę: wykorzystując mury starego romańskiego kościoła, przekształcili jego trzy nawy w jedną, otoczoną kaplicami bocznymi, i wznieśli nową, barokową fasadę. To właśnie ten jezuicki projekt nadał świątyni obecny, monumentalny charakter.

Fasada, do której prowadzą charakterystyczne schody Sant Martí, jest jednym z ciekawszych przykładów baroku w Girona — gra światła i cienia uzyskana dzięki profilowanym gzymsom i łukowym naczółkom, cylindryczne kolumny, a na samym szczycie figura świętego Marcina oraz herb Habsburgów. To detal wart chwili zatrzymania — fasada mówi więcej o historii miasta niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka.

Po opuszczeniu budynku przez jezuitów przyległe zabudowania przejęło Seminarium Diecezjalne w Girona, które prowadzi tu również Archiwum Diecezjalne. Z tego powodu wnętrze kościoła nie jest ogólnie dostępne do zwiedzania na takich zasadach jak katedra czy inne świątynie Starego Miasta — warto o tym pamiętać, planując wizytę.

Kiedy przyjechać?

Ponieważ we wnętrzu nie odbywa się regularne zwiedzanie turystyczne, Sant Martí Sacosta najlepiej zaliczyć jako punkt na trasie spacerowej po Barri Vell — o każdej porze roku. Rano i wczesnym popołudniem światło korzystnie oświetla fasadę i pozwala docenić detale kamieniarki, a spokojniejsze, poranne godziny to też mniejszy tłok na wąskich schodach i uliczkach prowadzących do kościoła. Wiosna i jesień oznaczają przyjemniejszą temperaturę na podejściu pod górę niż upalne lato.

Najczęstsze pytania

Czy można wejść do wnętrza kościoła Sant Martí Sacosta? Budynek i jego zabudowania służą obecnie Seminarium Diecezjalnemu i Archiwum Diecezjalnemu w Girona, więc wnętrze nie jest ogólnodostępne dla turystów w sposób typowy dla zwiedzanych świątyń.

Jak stary jest ten kościół? Pierwsze wzmianki o świątyni pod tym wezwaniem sięgają 898 roku, a jej odbudowę w formie romańskiej rozpoczęto przed 1064 rokiem. Obecny, barokowy wygląd budynek zyskał po 1581 roku za czasów jezuitów.

Czym różni się Sant Martí Sacosta od katedry Girony? To znacznie mniejsza, dawna świątynia kanonicza, dziś część kompleksu seminaryjnego, a nie aktywnie zwiedzany kościół katedralny — jej wartość leży głównie w historii i barokowej fasadzie widzianej z zewnątrz.

Dlaczego kościół zmienił właścicieli w XVI wieku? W 1581 roku papież Grzegorz XIII rozwiązał kanonię przy Sant Martí i przekazał budynek jezuitom, którzy przebudowali go i rozbudowali o przylegające zabudowania klasztorne.