Fulnek Castle

Zamek Fulnek, wznoszący się nad miasteczkiem Fulnek w czeskim regionie morawsko-śląskim, to zespół dwóch połączonych budowli – Zamku Górnego i Zamku Dolnego – które przez wieki zmieniały właścicieli, styl architektoniczny i przeznaczenie. Miejsce to zawdzięcza szczególną sławę pobytowi Jana Amosa Komeńskiego, ostatniego biskupa Jednoty Braci Czeskich i jednego z najważniejszych pedagogów w historii Europy.

Jak zaczęła się historia zamku?

Pierwsza pisemna wzmianka o Fulneku pochodzi z 1293 roku, kiedy majątek należał do rodu panów z Lichtenburka. Gotycki zamek strzegący dawnej granicy między Morawami a Śląskiem powstał najpewniej na przełomie XIII i XIV wieku, a w 1372 roku jego istnienie potwierdzają zapisy związane z rodem panów z Kravař, którzy przez długi czas byli jego właścicielami. Później majątek przechodził w ręce Šternberków i Žerotínów, zanim w 1540 roku kupił go śląski szlachcic Oldřich Cetrys z Kynšperka.

Kiedy zamek zyskał renesansowy wygląd?

Za sprawą drugiego małżeństwa żony Cetrysa dobra fulneckie trafiły do Baltazara ze Šwajnic, który zainicjował przebudowę średniowiecznej budowli w renesansową rezydencję. Decydująca przemiana nastąpiła w latach 70. XVI wieku – powstał wówczas dwupiętrowy, czteroskrzydłowy zamek renesansowy według projektu włoskiego architekta. Kompleks składa się od tego czasu z dwóch części: starszego Zamku Górnego, przebudowanego później w duchu barokowym na fundamentach gotyckiej budowli, oraz młodszego Zamku Dolnego, wzniesionego w stylu renesansowym w drugiej połowie XVI wieku.

Co łączy Fulnek z Janem Amosem Komeńskim?

W latach 1618–1621 na zamku i w mieście działał Jan Amos Komeński, teolog, pedagog i ostatni biskup Jednoty Braci Czeskich, nazywany „uczycielem narodów”. To właśnie w tym okresie kształtowały się jego poglądy pedagogiczne, które później rozwinął na emigracji po przegranej bitwie na Białej Horze. Po klęsce stanów protestanckich majątek Skrbenskich z Hříště, którzy wcześniej prowadzili kolejne prace budowlane na zamku, został skonfiskowany właśnie za wspieranie Jednoty Braci.

Jak zamek przetrwał wojnę trzydziestoletnią i kolejne stulecia?

W trakcie wojny trzydziestoletniej Fulnek zajęły wojska szwedzkie, które opuściły miasto i zamek po zakończeniu konfliktu. Kolejnym ważnym właścicielem stał się od 1622 roku hrabia Václav Bruntálský z Vrbna – jego rodzina zarządzała majątkiem aż do 1788 roku, kiedy zamek odkupił zamożny kupiec z Opawy, Karel Čejka. W 1842 roku dobra fulneckie nabył baron Kristián Friedrich Stockmar, działający w imieniu belgijskiego króla Leopolda I.

Jaki wpływ na wygląd zamku miał pożar z 1801 roku?

Wielki pożar w 1801 roku strawił znaczną część miasta i uszkodził fragment zamkowego kompleksu. Odbudowa po tej katastrofie ukształtowała formę budowli znaną jeszcze w XX wieku – swój dzisiejszy wygląd zamek zawdzięcza więc w dużej mierze pracom prowadzonym na przełomie XVIII i XIX wieku.

Czy zamek Fulnek można dziś odwiedzić?

Obecnie obiekt znajduje się w rękach prywatnych i nie jest otwarty dla turystów. Trwają prace rewitalizacyjne, w ramach których część zabudowań ma zostać przekształcona w hotel.

Najczęstsze pytania

Kto zbudował zamek w Fulneku? Pierwotna gotycka budowla powstała na przełomie XIII i XIV wieku za czasów panów z Lichtenburka i panów z Kravař, a swój renesansowy charakter zamek zyskał w XVI wieku dzięki rodom Cetrysów i Šwajniców.

Dlaczego Fulnek jest ważny dla Jana Amosa Komeńskiego? Komeński mieszkał i pracował w Fulneku w latach 1618–1621, sprawując funkcję ostatniego biskupa Jednoty Braci Czeskich, zanim musiał emigrować po bitwie na Białej Horze.

Czy zamek Fulnek jest otwarty dla odwiedzających? Nie – zamek jest własnością prywatną, obecnie poddawaną renowacji, a część kompleksu ma być przeznaczona na hotel.

Z ilu części składa się zamek? Kompleks tworzą dwie połączone budowle: starszy Zamek Górny, przebudowany w stylu barokowym na gotyckich fundamentach, oraz młodszy, renesansowy Zamek Dolny.