Klasztor franciszkanów w Turnowie

Klasztor franciszkanów w Turnowie to dawny zespół klasztorny z kościołem św. Franciszka z Asyżu, stojący przy północno-wschodniej pierzei głównego placu miasta – náměstí Českého ráje. Choć wspólnota zakonna nie istnieje tu już od połowy XX wieku, budynek nadal pełni ważną funkcję w codziennym życiu Turnova i jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych obiektów historycznych w centrum miasta.

Kiedy powstał klasztor?

Fundację klasztoru ustanowił 1 maja 1651 roku Maxmilián z Valdštejna, ówczesny właściciel dóbr turnowskich. Budowę kościoła i przylegającego klasztoru prowadzono w latach 1651–1655, w całości na koszt fundatora. Pod nową zabudowę wykorzystano teren po dziesięciu starszych kamienicach mieszczańskich, które stały wcześniej w narożniku rynku. Obiekt od początku projektowano z myślą o niewielkiej wspólnocie – docelowo miało w nim mieszkać dwunastu zakonników.

Jak zmieniał się budynek na przestrzeni wieków?

Klasztor nie zachował się w niezmienionej formie od momentu powstania. W 1684 roku rozbudowano go o skrzydło północne, powiększając pierwotny układ zabudowań. Pożar, który wybuchł w 1707 roku, zniszczył część konstrukcji – zniszczenia usunięto podczas kolejnej przebudowy. Kolejna katastrofa dotknęła zespół w 1803 roku, gdy pożar poważnie uszkodził kościół. Jego wnętrze przeszło gruntowną odnowę w latach 1822–1824, w ramach której nadano mu wygląd zachowany w dużej mierze do dziś.

Kto mieszkał w klasztorze?

Przez cały okres funkcjonowania wspólnoty klasztor zamieszkiwali czescy zakonnicy. Konwent nigdy nie był jednak liczny – na początku XIX wieku tworzyło go zwykle jedynie dwóch do trzech kapłanów oraz jeden lub dwóch braci zakonnych. Mimo skromnej liczby mieszkańców klasztor przez stulecia pozostawał stałym elementem religijnego i społecznego życia Turnova.

Dlaczego klasztor przestał działać?

Wspólnota zakonna została zlikwidowana w 1950 roku w ramach tzw. Akcji K – zorganizowanej przez ówczesny reżim komunistyczny akcji wymierzonej w klasztory na terenie całej Czechosłowacji. Zakonnicy musieli opuścić budynek, a życie zakonne w tym miejscu dobiegło końca po niemal trzystu latach nieprzerwanej obecności.

Co znajduje się w budynku dzisiaj?

Obecnie dawny klasztor pełni funkcje użytkowe związane z pocztą – w przestrzeni krużganków dawnego wirydarza urządzono okienka obsługi klientów. Mimo zmiany przeznaczenia bryła budynku oraz przylegający kościół św. Franciszka z Asyżu zachowały swój historyczny charakter. Cały zespół, wraz z kościołem, wpisany jest do rejestru zabytków kultury, co chroni go przed dalszymi ingerencjami w substancję zabytkową.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie stoi klasztor? Przy północno-wschodniej stronie głównego placu Turnova, náměstí Českého ráje, w miejscu, gdzie wcześniej stało dziesięć kamienic mieszczańskich.

Kto ufundował klasztor? Maxmilián z Valdštejna, właściciel ówczesnych dóbr turnowskich, w 1651 roku.

Czy klasztor można dziś zwiedzać? Budynek pełni obecnie funkcję poczty, dlatego dostępne są jedynie przestrzenie związane z obsługą klientów, urządzone w dawnym krużganku – nie jest to czynny obiekt sakralny w dawnym znaczeniu klasztornym.

Jakiemu świętemu poświęcony jest kościół klasztorny? Świętemu Franciszkowi z Asyżu.

Kiedy zakończyła się działalność zakonna w klasztorze? W 1950 roku, w wyniku Akcji K przeprowadzonej przez komunistyczne władze Czechosłowacji.