Forte de Santo Amaro

Forte de Santo Amaro (znany też jako Forte do Areeiro, Forte de Santo Amaro do Areeiro lub po prostu Forte Velho, czyli „Stary Fort") to XVII-wieczna twierdza w gminie Oeiras, w dystrykcie Lizbony w Portugalii. Stoi na prawym brzegu Tagu, na zachód od stolicy, i należy do dawnego systemu obrony ujścia rzeki.

Po co zbudowano fort w Oeiras?

Fort powstał w czasie wojny o restaurację niepodległości Portugalii (1640–1668), z polecenia króla Jana IV. Jego zadaniem było wzmocnienie obrony ujścia Tagu, którą zapewniały już pobliski Forte de São Julião da Barra oraz Forte de São Lourenço do Bugio, wzniesiony na mieliźnie w samym ujściu rzeki. Kto kontrolował wejście do estuarium, kontrolował drogę do Lizbony, dlatego kolejne umocnienia dokładano właśnie tutaj.

Kiedy i według czyjego projektu?

Budowę rozpoczęto w 1647 roku pod kierunkiem António Luísa de Meneses, a zakończono w 1659 roku. Prace trwały więc ponad dekadę i toczyły się równolegle z działaniami wojennymi. Fort zaprojektowano na planie wieloboku w stylu manierystycznym, typowym dla ówczesnej portugalskiej architektury wojskowej.

Jak wyglądały jego dalsze losy?

Już w 1735 roku obiekt miał być w złym stanie, a między innymi trzeba było wymienić główną bramę. W 1751 roku uznano, że konieczne są dalsze pilne prace. W czasie hiszpańsko-portugalskiej wojny w latach 1762–1763 w forcie stacjonował garnizon, a uzbrojenie stanowiło siedem sprawnych dział.

W XX wieku fort zapisał się w nowszej historii kraju. Po zamachu stanu z 25 kwietnia 1974 roku, znanym jako Rewolucja Goździków, mieszkał w nim premier Portugalii. Przez lata budowla przeszła kilka remontów, ale zachowała pierwotny układ. Jedynym wyraźnym odstępstwem od oryginalnego projektu jest zewnętrzny mur z cementu.

Co warto wiedzieć przed wizytą?

• Lokalizacja: Oeiras, prawy brzeg Tagu, współrzędne około 38,681 N, 9,315 W.
• Charakter zabytku: fort nadbrzeżny z połowy XVII wieku, wpisany w system obrony ujścia rzeki razem z São Julião da Barra i Bugio.
• Styl: manieryzm, plan wielokątny.
• Dobre połączenie z innymi obiektami: jeśli interesuje Cię historia obrony Lizbony, zestaw kilka fortów w jednej trasie i porównaj ich rozmieszczenie wzdłuż wybrzeża.

Przed wyjazdem sprawdź aktualną dostępność obiektu i godziny zwiedzania, bo fort bywa użytkowany do celów innych niż muzealne i zasady wstępu mogą się zmieniać.

Najczęstsze pytania

Czy Forte de Santo Amaro to to samo co Forte do Areeiro? Tak. Fort funkcjonuje pod kilkoma nazwami: Santo Amaro, Areeiro, Santo Amaro do Areeiro oraz Forte Velho.

Kiedy zbudowano fort? Budowa trwała od 1647 do 1659 roku, w czasie wojny o restaurację niepodległości Portugalii.

Kto zlecił jego budowę? Król Jan IV, a prace prowadził António Luís de Meneses.

Dlaczego fort jest ważny? Razem z Fortem São Julião da Barra i Fortem Bugio chronił dostęp do Lizbony od strony Tagu.

Czy fort zmieniał się na przestrzeni wieków? Przechodził remonty, jednak zachował oryginalny plan. Nowszym dodatkiem jest zewnętrzny mur z cementu.

Czy mieszkał w nim ktoś znany? Po 1974 roku rezydował tu premier Portugalii.