Fort San Carlos

Fort San Carlos to XVII-wieczna fortyfikacja strzegąca wejścia do zatoki Palmy na Majorce, dziś siedziba Historycznego Muzeum Wojskowego. Stoi na wzgórzu przy Porto Pi, w miejscu, gdzie wcześniej działała stara latarnia morska, i od ponad czterech wieków patrzy na statki wpływające do stolicy Balearów.

Skąd się wzięła ta fortyfikacja?

Budowę zlecił król Filip III na prośbę majorkańskich kupców, którzy potrzebowali skutecznej osłony portu przed ciągłymi napadami piratów barbarskich. Prace trwały w latach 1610–1612, a projekt przygotował inżynier Vicente Mut. Pierwotnie obiekt nazywano fortem Porto Pi, ale szybko przyjęła się nazwa San Carlos — na cześć wicekróla Majorki, Carlosa Colomy.

W kolejnych dekadach fortyfikacja rosła wraz z potrzebami obrony wyspy. W latach 60. XVII wieku, za panowania Filipa IV, przebudowano ją z pierwotnego, tetraedrycznego kształtu z bastionami na każdym z narożników w bardziej rozbudowany, trapezowy plan z czterema dużymi bastionami. Po tej przebudowie fort mógł zakwaterować około trzystu żołnierzy, co uczyniło go jednym z najważniejszych punktów obronnych zatoki.

Co widać w murach fortu?

Konstrukcja wzniesiona jest z marés — miejscowego piaskowca charakterystycznego dla Majorki. Na wielu blokach do dziś widoczne są znaki kamieniarskie pozostawione przez budowniczych w XVII wieku, co dla osób zainteresowanych architekturą historyczną jest jednym z ciekawszych detali zwiedzania. Bastiony na rogach fortu i grube mury pozwalają wyobrazić sobie skalę dawnych zmagań artyleryjskich — w 1769 roku, w szczytowym momencie uzbrojenia, fort dysponował dwoma działami 20-funtowymi, ośmioma 18-funtowymi i trzema 12-funtowymi.

Fort brał udział w realnych działaniach wojennych — na początku XVIII wieku odpierał wojska archiduka Karola stacjonujące na Menorce w czasie wojny o sukcesję hiszpańską. W XIX wieku zmienił funkcję i służył jako więzienie.

Dziś w jego wnętrzach działa Historyczne Muzeum Wojskowe Majorki, otwarte oficjalnie 26 września 1991 roku. Na pięć sal ekspozycyjnych przypada kolekcja uzbrojenia i przedmiotów wojskowych od średniowiecza do XX wieku, w tym sekcja poświęcona generałowi Valerianowi Weylerowi, jednej z ważniejszych postaci wojskowych związanych z Majorką. Fort jest wpisany na listę hiszpańskiego dziedzictwa kulturowego (Bien de Interés Cultural) od 1988 roku.

Jak dotrzeć i kiedy przyjechać?

Fort San Carlos znajduje się na terenie bazy morskiej Portopí, na zachodnim skraju zatoki Palmy, w niedużej odległości od centrum miasta. To dobry cel na spokojne przedpołudnie — z murów fortu rozciąga się widok na całą zatokę Palmy, co samo w sobie jest warte krótkiego wypadu, nawet dla osób niezainteresowanych historią wojskowości.

Muzeum działa od wtorku do niedzieli, w godzinach 10:00–14:00, jest zamknięte w poniedziałki i dni świąteczne. Wstęp jest bezpłatny, co czyni to miejsce łatwym punktem do wpasowania w plan zwiedzania Palmy bez dodatkowych kosztów.

Najczęstsze pytania

Czy wstęp do fortu i muzeum jest płatny? Nie, wstęp do Historycznego Muzeum Wojskowego w forcie San Carlos jest bezpłatny.

Kiedy fort jest otwarty dla zwiedzających? Od wtorku do niedzieli, w godzinach 10:00–14:00. W poniedziałki i dni świąteczne muzeum jest zamknięte.

Dlaczego fort nazywa się San Carlos, a nie Porto Pi? Fortyfikację zbudowano w miejscu zwanym Porto Pi, ale nazwę zmieniono na cześć wicekróla Majorki Carlosa Colomy, który sprawował urząd w czasie jej budowy.

Co można zobaczyć w muzeum wewnątrz fortu? Pięć sal wystawowych z uzbrojeniem i eksponatami wojskowymi od średniowiecza do XX wieku, w tym ekspozycję poświęconą generałowi Valerianowi Weylerowi.