Evangelical church Klobouky u Brna

Kościół ewangelicki w Kloboukach u Brna to niepozorna z zewnątrz, ale niezwykle ciekawa pod względem konstrukcji świątynia należąca do Kościoła Braci Czeskich (Českobratrská církev evangelická). Stoi w południowomorawskim miasteczku Klobouky u Brna i jest świadectwem jednej z najstarszych ewangelickich wspólnot na Morawach, sięgającej czasów tuż po wydaniu patentu tolerancyjnego.

Skąd wzięła się tu ewangelicka parafia?

Parafia w Kloboukach powstała formalnie w 1782 roku, niemal natychmiast po ogłoszeniu przez cesarza Józefa II patentu tolerancyjnego w 1781 roku, który po raz pierwszy od czasów kontrreformacji pozwolił niekatolickim wyznaniom na legalną działalność w monarchii habsburskiej. To sprawia, że wspólnota należy do grona najstarszych zborów ewangelicko-reformowanych w regionie. Już w 1786 roku parafianie odkupili od władz cesarskich budynek dawnego warsztatu bednarskiego i przebudowali go tak, by pełnił jednocześnie funkcję domu modlitwy, szkoły i plebanii — typowe rozwiązanie dla wspólnot, które nie mogły jeszcze wznosić okazałych świątyń przypominających kościoły katolickie.

Kiedy powstał obecny kościół?

Pierwszym widocznym krokiem w stronę własnej, trwałej budowli sakralnej była wieża wzniesiona w 1861 roku, na której zawieszono cztery dzwony odlane przez brneńskiego ludwisarza Vojtěcha Hillera. Sam kościół, jaki można oglądać dziś, ma metrykę z lat 80. XIX wieku: kamień węgielny wmurowano 20 sierpnia 1882 roku, prace budowlane prowadzono od lutego do grudnia 1883 roku, a uroczyste otwarcie świątyni odbyło się 4 listopada 1883 roku. Budowę nadzorował miejscowy budowniczy Antonín Strnad.

Co wyróżnia konstrukcję kościoła?

Najciekawszym elementem budynku jest jego rozwiązanie konstrukcyjne — sklepienie zawieszono na żelaznej konstrukcji więźby dachowej, a poziomy empor wspierają smukłe żeliwne słupy. To technika rzadko spotykana w wiejskich i małomiasteczkowych świątyniach tego okresu, świadcząca o pewnej odwadze inżynierskiej budowniczych. Nietypowo rozwiązano też umiejscowienie organów — instrument stoi z przodu kościoła, nad kazalnicą, a nie na tylnej emporze, jak to bywa w większości świątyń protestanckich i katolickich.

Co zmieniło się w kościele w ostatnich latach?

Zabytkowe, unikatowe organy pochodzące z 1890 roku przeszły gruntowną renowację w 2006 roku, dzięki czemu ich brzmienie i mechanika zostały zachowane dla kolejnych pokoleń. Dwa lata później, w 2008 roku, zbór wzbogacił się o dwa nowe dzwony odlane w ludwisarni Dytrychová, które uzupełniły historyczny zestaw z wieży.

Czy kościół można zwiedzać?

Świątynia w Kloboukach u Brna bierze udział w ogólnokrajowej akcji Noc kościołów, podczas której zbór otwiera drzwi dla zwiedzających i opowiada o swojej historii oraz architekturze. To dobra okazja, by zobaczyć wnętrze z bliska i usłyszeć zabytkowe organy. Poza tym wydarzeniem zwiedzanie warto wcześniej ustalić bezpośrednio ze zborem parafialnym.

Najczęstsze pytania

Do jakiego wyznania należy kościół w Kloboukach u Brna? Do Českobratrské církve evangelické, czyli Kościoła Braci Czeskich — ewangelicko-reformowanego wyznania protestanckiego działającego w Czechach.

Kiedy zbudowano obecny budynek kościoła? Budowę prowadzono od lutego do grudnia 1883 roku, a uroczyste otwarcie odbyło się 4 listopada 1883 roku.

Co jest architektonicznie wyjątkowe w tym kościele? Sklepienie podwieszone na żelaznej konstrukcji dachowej, żeliwne słupy podpierające empory oraz organy umieszczone nietypowo z przodu, nad kazalnicą.

Czy w kościele zachowały się zabytkowe organy? Tak, organy z 1890 roku, gruntownie odrestaurowane w 2006 roku.

Gdzie dokładnie znajduje się kościół? W miasteczku Klobouky u Brna w powiecie Brno-venkov, w kraju południowomorawskim w Czechach.