Etxanobe etxea

Etxanobe etxea to zabytkowy pałacyk w Vitoria-Gasteiz, stojący na rogu uliczki Callejón de la Sociedad Vascongada i ulicy Santa María, w samym sercu Casco Histórico – starego miasta baskijskiej stolicy. Choć nie znajduje się na głównych szlakach turystycznych regionu, budynek jest ciekawym przystankiem dla osób, które chcą zobaczyć, jak XIX-wieczna architektura mieszczańska Álavy zmieniła swoją funkcję na przestrzeni ponad stu lat.

Skąd wzięła się nazwa i czyj to był dom?

Budynek wzniesiono w 1886 roku. Jego pierwszym właścicielem był inżynier Manuel Echanove y Goñi – stąd wywodzi się nazwa "Etxanobe" (spolszczona wersja baskijskiego zapisu nazwiska). Przez sto lat pałacyk pozostawał w rękach prywatnych, aż w 1979 roku odkupiło go miasto Vitoria-Gasteiz, przekształcając go w budynek użyteczności publicznej.

Jak zmieniała się funkcja budynku?

Po przejęciu przez miasto Etxanobe etxea pełniło kolejno kilka ról administracyjnych i edukacyjnych. W 1985 roku otwarto tu Uniwersytecką Szkołę Pracy Socjalnej, później budynek gościł Centrum Projektowania Miasta oraz różne wydziały ratusza. Od września 2019 roku pałac jest siedzibą Sorginenea – Casa de las Mujeres (Domu Kobiet), instytucji dedykowanej wzmacnianiu feminizmu i równości płci w regionie. To właśnie ta ostatnia funkcja sprawia, że budynek dziś tętni życiem społecznym i kulturalnym, a nie tylko historią architektury.

Co warto zobaczyć w środku i na zewnątrz?

Z zewnątrz Etxanobe etxea prezentuje się jak typowy XIX-wieczny pałacyk mieszczański – solidna bryła, charakterystyczna dla zabudowy Casco Histórico, wpisująca się w gęstą, kamienną tkankę starówki. W 2017 roku przeprowadzono prace modernizacyjne za niemal 180 tysięcy euro, w ramach których zainstalowano windę łączącą wszystkie piętra oraz zmodernizowano węzły sanitarne – budynek został więc dostosowany do współczesnych potrzeb, zachowując przy tym historyczny charakter elewacji.

Jak dotrzeć do Etxanobe etxea?

Budynek leży w obrębie Casco Histórico, czyli najstarszej i najbardziej pieszej części Vitoria-Gasteiz. Najwygodniej dotrzeć tu spacerem z centralnego Plaza de la Virgen Blanca lub katedry Santa María – oba te punkty dzieli od pałacu zaledwie kilka minut marszu wąskimi uliczkami starówki. To lokalizacja typowa dla śródmiejskich zabytków Vitorii: bez potrzeby korzystania z transportu miejskiego, w otoczeniu innych kamienic i pałacyków tej samej epoki.

Kiedy najlepiej przyjść?

Etxanobe etxea to obecnie aktywna placówka społeczna, więc warto planować wizytę w godzinach pracy instytucji działających w budynku, czyli w dni robocze. Sama okolica – Casco Histórico – najlepiej prezentuje się rano lub późnym popołudniem, kiedy kamienne fasady łapią miękkie światło, a uliczki są mniej zatłoczone niż w środku dnia.

Najczęstsze pytania

Czy Etxanobe etxea można zwiedzać jako zabytek? Budynek pełni dziś funkcję instytucji publicznej (Sorginenea – Casa de las Mujeres), nie jest to muzeum z regularnymi zwiedzaniami, ale jego elewacja i lokalizacja w Casco Histórico są dostępne do obejrzenia z zewnątrz przez cały czas.

Skąd pochodzi nazwa budynku? Od nazwiska pierwszego właściciela, inżyniera Manuela Echanove y Goñi, który wzniósł pałacyk w 1886 roku.

Czym jest Sorginenea, która dziś mieści się w pałacu? To Casa de las Mujeres (Dom Kobiet) – instytucja działająca od 2019 roku, wspierająca inicjatywy feministyczne i procesy wzmacniania kobiet w Vitoria-Gasteiz.

Czy w pobliżu są inne zabytki warte zobaczenia? Tak – budynek leży w Casco Histórico, dosłownie kilka minut spacerem od katedry Santa María i placu Virgen Blanca, czyli głównych punktów historycznego centrum miasta.