Erdödy-Patačić Palace in Varaždin

Pałac Erdödy-Patačić to jeden z barokowych pałaców pańskich w Varaždinie, chorwackim mieście znanym z gęstej zabudowy szlacheckich rezydencji z XVIII wieku. Budynek stoi na rogu, tuż za linią dawnych murów miejskich, i od ponad dwóch stuleci zmieniał właścicieli oraz funkcje — od reprezentacyjnej siedziby rodowej, przez koszary wojskowe, po dzisiejszą szkołę muzyczną.

Jak dotrzeć?

Pałac znajduje się w historycznym centrum Varaždina, w odległości spacerowej od głównego rynku i pozostałych zabytkowych pałaców miasta. Współrzędne obiektu to 46.305594, 16.333981 — łatwo je wprowadzić do nawigacji lub aplikacji mapowej. Varaždin jest dobrze skomunikowany drogowo i kolejowo z Zagrzebiem, co czyni miasto wygodnym punktem wypadowym na jednodniową wycieczkę śladem barokowej architektury.

Co zobaczysz?

Pałac Erdödy-Patačić to jednopiętrowy, narożny budynek wzniesiony około 1762 roku przez hrabiego Erdödy'ego w stylu austriacko-bawarskim, popularnym wówczas wśród chorwackiej arystokracji budującej rezydencje poza obrębem starych murów. Pierwotnie pełnił funkcję reprezentacyjnego domu rodziny Erdödy, w czasach gdy posiadanie miejskiej siedziby obok wiejskiego majątku było oznaką statusu.

Historia własności pałacu jest równie ciekawa jak jego architektura. W 1810 roku hrabia Ivan Erdödy sprzedał budynek za 16 000 florenów szlachcicowi Franji Bedekovichowi oraz hrabiemu Fridrikowi Patačiciowi. To właśnie Patačić objął pałac w posiadanie, a ponieważ był ostatnim przedstawicielem swojej linii rodu, nieruchomość weszła na stałe do majątku fundacji rodziny Patačić — stąd podwójna nazwa obiektu, łącząca oba nazwiska.

Kolejny przełom nastąpił w 1860 roku, gdy cały majątek — obejmujący dwa pałace w Varaždinie oraz część fundacji — trafił na aukcję publiczną. Pałac wykupiła wówczas gmina miejska Varaždin z myślą o zakwaterowaniu wojska. Od 1860 do 1945 roku budynek funkcjonował jako koszary armii, znane jako koszary Zrinski, co na blisko wiek zmieniło jego charakter z reprezentacyjnego na czysto użytkowy.

Współczesny rozdział historii pałacu rozpoczął się w 1994 roku, gdy prawo do użytkowania budynku uzyskała Szkoła Muzyczna w Varaždinie. W 1997 roku szkoła stała się pełnoprawnym właścicielem obiektu. Dziś kompleks zajmuje powierzchnię około 3200 metrów kwadratowych i mieści dwie sale koncertowe, trzynaście sal do nauki gry na fortepianie, dziesięć sal dla instrumentów dętych, sześć sal dla instrumentów smyczkowych oraz szereg innych pomieszczeń dydaktycznych. Barokowa bryła pałacu tętni więc dziś życiem muzycznym — to rzadki przykład historycznego wnętrza, które nie zostało zamienione w muzeum, lecz nadal służy swojemu miastu jako żywa instytucja edukacyjna.

Kiedy przyjechać?

Ponieważ pałac działa jako czynna szkoła muzyczna, jego wnętrza nie są ogólnodostępne jak typowe muzeum — najlepszą okazją do zobaczenia budynku od środka bywają koncerty i wydarzenia organizowane przez placówkę. Sama bryła pałacu i jego narożna elewacja są jednak widoczne z ulicy przez cały rok, co pozwala włączyć ją w spacer po zabytkowym centrum Varaždina niezależnie od pory roku.

Najczęstsze pytania

Kto zbudował pałac Erdödy-Patačić? Pałac wzniósł około 1762 roku hrabia Erdödy jako reprezentacyjną siedzibę rodową, w stylu austriacko-bawarskim typowym dla chorwackiej arystokracji tamtego okresu.

Skąd podwójna nazwa pałacu? Nazwa łączy dwa rody szlacheckie: pierwotnych właścicieli Erdödy oraz hrabiego Fridrika Patačicia, który przejął pałac w 1810 roku i włączył go do majątku fundacji swojej rodziny.

Do czego pałac służył w XIX i XX wieku? Od 1860 do 1945 roku budynek pełnił funkcję koszar wojskowych, znanych jako koszary Zrinski, po tym jak gmina Varaždin wykupiła go na aukcji publicznej.

Czy można dziś zwiedzić pałac? Obiekt należy do Szkoły Muzycznej w Varaždinie od 1997 roku i pełni funkcję placówki edukacyjnej z salami koncertowymi, dlatego jego wnętrza dostępne są przede wszystkim przy okazji koncertów i wydarzeń szkolnych, a nie jako stała ekspozycja muzealna.