De Witte Molen, Aarschot

De Witte Molen to charakterystyczny wiatrak-wieża stojący w Aarschot, w belgijskiej prowincji Brabancja Flamandzka. Murowana, okrągła konstrukcja z nietypowym jak na Flandrię mechanizmem obrotu górnej części (tzw. "top-turning") odróżnia ją od typowych młynów regionu i sprawia, że jest łatwo rozpoznawalna nawet z daleka.

Skąd wzięła się nazwa i jaka jest historia młyna?

Historia De Witte Molen sięga połowy XIX wieku, choć nie zaczęła się w Aarschot. Drewniany młyn zbożowy, znany jako "Plattenbosmolen", powstał w 1843 roku w Heist-op-den-Berg. Dopiero w 1878 roku, z inicjatywy rolnika Josephusa Stevensa, konstrukcję przeniesiono do Aarschot — praktyka przenoszenia całych młynów między miejscowościami była w tamtym czasie w regionie stosunkowo powszechna.

Losy młyna odmieniły się dramatycznie podczas I wojny światowej. W 1914 roku, w trakcie walk w okolicach Aarschot, budowla została doszczętnie zniszczona przez ogień wznieciony przez wojska niemieckie. Odbudowa nastąpiła dopiero kilka lat później — w 1920 roku młyn wzniesiono na nowo, tym razem w murowanej, ceglanej formie, wyposażony w rzadko spotykany we Flandrii mechanizm obrotowy górnej czaszy.

Jak zmieniało się przeznaczenie budynku?

Po II wojnie światowej młyn przestał pełnić swoją pierwotną funkcję napędzaną wiatrem — nowy właściciel zdecydował się na zastąpienie napędu wiatrowego energią elektryczną, co było typowym krokiem dla wielu podobnych obiektów w tamtym okresie, gdy tradycyjne młynarstwo wiatrowe traciło ekonomiczne uzasadnienie.

Kolejna, jeszcze bardziej radykalna zmiana nastąpiła w 1954 roku. Podupadający budynek przebudowano i rozbudowano o dodatkowe skrzydła, przekształcając go w salę do gry w kręgle z barem i restauracją. Produkcja mąki ustąpiła miejsca funkcji rozrywkowo-gastronomicznej, a sam młyn stał się jedynie elementem architektonicznym większego kompleksu.

Czy De Witte Molen jest dziś chroniona?

Tak. W 1994 roku obiekt uzyskał status chronionego zabytku, co potwierdza jego wartość historyczną i architektoniczną, niezależnie od tego, że od dekad nie pełni funkcji produkcyjnej. Ochrona konserwatorska obejmuje charakterystyczną, okrągłą bryłę wieży oraz zachowany mechanizm obrotowy.

Co warto wiedzieć, planując wizytę?

Młyn znajduje się w Aarschot, niewielkim mieście w prowincji Brabancja Flamandzka, na współrzędnych geograficznych w okolicy 51.00187, 4.83489. To lokalizacja stosunkowo łatwo dostępna dla osób zwiedzających region na trasie między Lowanium a Antwerpią.

Najczęstsze pytania

Czy De Witte Molen nadal działa jako młyn? Nie — od lat 50. XX wieku pełni inną funkcję (wcześniej sala do kręgli z gastronomią), a napęd wiatrowy zastąpiono elektrycznością już po II wojnie światowej.

Dlaczego młyn nazywa się "Biały Młyn"? Nazwa nawiązuje do charakterystycznego, jasnego wyglądu murowanej wieży, choć historyczne źródła dotyczące pochodzenia samej nazwy pozostają skąpe.

Czy budynek przetrwał w oryginalnej formie od 1843 roku? Nie — oryginalna, drewniana konstrukcja z Heist-op-den-Berg spłonęła w 1914 roku podczas I wojny światowej. To, co stoi dzisiaj w Aarschot, to odbudowa z 1920 roku w murowanej formie.

Czy można zwiedzać wnętrze młyna? Obiekt pełni funkcję zabytkową i jest chroniony od 1994 roku, jednak dostępność wnętrza dla zwiedzających zależy od aktualnego przeznaczenia budynku i warto to zweryfikować na miejscu.