Couvent des Prêcheurs

Couvent des Prêcheurs to dawny klasztor dominikanów w Aix-en-Provence, w regionie Bouches-du-Rhône. Dziś jego dawny kościół konwentualny znany jest jako église Sainte-Marie-Madeleine, a same zabudowania klasztorne przez dekady służyły miastu w zupełnie innych rolach - od siedziby sądu po szkoły.

Skąd w Aix wzięli się dominikanie?

Zakon Kaznodziejski (fr. Ordre des Prêcheurs, stąd nazwa couvent des Prêcheurs) dotarł do Aix-en-Provence w 1218 roku, a więc zaledwie kilka lat po zatwierdzeniu zakonu przez papieża. Miejsce pod klasztor zakonnicy otrzymali w 1226 roku od hrabiego Prowansji Rajmunda Berengara V - działka leżała wówczas poza murami miasta, w sąsiedztwie jego pałacu. Budowa kompleksu, obejmującego kościół i dwa krużganki, przeciągnęła się na dziesięciolecia i została zakończona dopiero w 1277 roku, już za panowania Karola I Andegaweńskiego.

Co zniszczył pożar i jak klasztor odbudowano?

W 1383 roku wielki pożar poważnie uszkodził zarówno kościół, jak i oba krużganki. Odbudowano wtedy jedynie kościół oraz mniejszy z dwóch krużganków - większy nie odzyskał już dawnej świetności. Kompleks rozbudowywano i przebudowywano jeszcze kilkukrotnie: w połowie XV wieku oraz w dwóch etapach w XVII stuleciu. Obecny kształt kościoła to w dużej mierze efekt prac prowadzonych w latach 1691-1703 pod kierunkiem architekta Laurenta Vallona. Fasadę zmieniono zaś znacznie później, w latach 1855-1860, gdy zajął się nią architekt Henri Révoil.

Dlaczego kościół nosi imię Marii Magdaleny?

Nazwa Sainte-Marie-Madeleine nie towarzyszyła świątyni od początku - dawny kościół pod tym samym wezwaniem w Aix został rozebrany w 1791 roku, w okresie rewolucyjnym. Kościół klasztoru dominikanów przejął to imię po nim, co formalnie potwierdzono podczas jego konsekracji 30 kwietnia 1822 roku.

Co działo się z klasztorem po rewolucji?

Losy samego kompleksu klasztornego były burzliwe. W 1786 roku, po zniszczeniu pałacu hrabiów Prowansji, do budynków klasztoru przeniósł się sąd. Później, od 1836 do 2015 roku, teren zajmowały kolejne placówki szkolne. Dopiero w 2021 roku dawny Couvent des Prêcheurs kupiło francuskie Ministerstwo Sprawiedliwości, co otworzyło nowy rozdział w historii tego miejsca.

Czym jest słynny tryptyk Zwiastowania?

Kościół Sainte-Marie-Madeleine kojarzony jest przede wszystkim z Tryptykiem Zwiastowania z Aix, jednym z najważniejszych dzieł malarstwa XV wieku w Prowansji. Jego centralną część namalował Barthélemy d'Eyck, artysta z Liège działający później na dworze króla Rene Andegaweńskiego. Obraz zamówiono 9 grudnia 1442 roku w testamencie Pierre'a Corpiciego, aixańskiego kupca sukiennego zaopatrującego dwór królewski, z myślą o ołtarzu jego kaplicy w katedrze Saint-Sauveur. Dzieło ukończono w 1444 lub 1445 roku. Z czasem tryptyk uległ rozproszeniu: górna część lewego skrzydła (martwa natura) trafiła do Rijksmuseum w Amsterdamie, dolna część lewego skrzydła z prorokiem Izajaszem do muzeum Boijmans Van Beuningen w Rotterdamie, a prawe skrzydło z prorokiem Jeremiaszem do Musées royaux des Beaux-Arts w Brukseli. Panel centralny na stałe przypisany jest do kościoła Sainte-Marie-Madeleine w Aix.

Najczęstsze pytania

Kto założył Couvent des Prêcheurs w Aix-en-Provence? Klasztor założyli dominikanie, którzy przybyli do miasta w 1218 roku i otrzymali ziemię pod budowę w 1226 roku od hrabiego Rajmunda Berengara V.

Skąd wzięła się nazwa kościoła Sainte-Marie-Madeleine? Kościół klasztorny przejął to wezwanie po dawnej świątyni pod tym samym imieniem, rozebranej w 1791 roku - formalnie potwierdzono to przy konsekracji w 1822 roku.

Co znajduje się dziś w dawnych zabudowaniach klasztornych? Po latach pełnienia funkcji sądowych i szkolnych, od 2021 roku kompleks należy do francuskiego Ministerstwa Sprawiedliwości.

Jaki obraz jest najbardziej znany z tego kościoła? Centralny panel Tryptyku Zwiastowania z Aix autorstwa Barthélemy'ego d'Eycka, zamówiony w 1442 roku - pozostałe części tryptyku znajdują się dziś w Amsterdamie, Rotterdamie i Brukseli.