Priory of Sainte-Victoire

Prioriat Sainte-Victoire stoi na grani góry Sainte-Victoire, w gminie Vauvenargues w Bouches-du-Rhône, na wysokości około 900 metrów. Budynki zajmują wąski, opadający wąwóz otoczony skalnymi ścianami, tuż obok słynnego Krzyża Prowansji. To jedno z najbardziej rozpoznawalnych miejsc masywu, który dzięki obrazom Paula Cézanne'a stał się jednym z symboli malarstwa nowoczesnego.

Gdzie leży prioriat i jak się tam dostać?

Prioriat znajduje się na szczytowej partii Sainte-Victoire, dostępny wyłącznie pieszo — najczęściej szlakiem od strony Vauvenargues lub przez Saint-Antonin-sur-Bayon. Wejście wymaga kilkugodzinnego marszu górskim terenem, ale nagrodą jest widok na dolinę Aix-en-Provence z jednej strony i na masyw od strony Vauvenargues z drugiej. Miejsce jest dostępne przez cały rok, choć w okresach zagrożenia pożarowego prefektura może czasowo zamykać szlaki, a stowarzyszenie opiekujące się obiektem prowadzi też okresowe prace konserwacyjne.

Jak zaczęła się historia tego miejsca?

Tradycja wiąże to miejsce z pustelnią istniejącą już w V wieku, w czasach związanych z postacią świętego Kasjana. Wcześniej, jeszcze w starożytności, na szczycie miał stać rzymski ołtarz. W XIII wieku stanęła tu niewielka kaplica zwana Venture — skromna budowla, dostosowana do surowych warunków górskiego grzbietu.

Kto zbudował dzisiejszy zespół klasztorny?

Obecny kształt prioriatu to w głównej mierze dzieło XVII wieku. Opat Jean Aubert uznał starą kaplicę za zbyt małą i od 1657 roku prowadził budowę większej świątyni, poświęconej Matce Boskiej Zwycięskiej (Notre-Dame de Victoire), ukończonej w 1661 roku. W kolejnych latach powstały pozostałe elementy zespołu: portal wejściowy (1670), budynek mieszkalny dla zakonników (1663–1670), esplanada (1663) oraz cysterna zbierająca wodę deszczową (1662) — niezbędna w miejscu pozbawionym naturalnych źródeł.

Mimo ambicji założycieli, prioriat przez większość swojej historii, aż do 1872 roku, zamieszkiwali głównie pustelnicy, a nie wspólnota zakonna — okres faktycznego pobytu mnichów trwał krócej niż trzy lata. Rewolucja Francuska przyniosła opuszczenie budynków, które stopniowo popadały w ruinę.

Jak wygląda prioriat dzisiaj?

Odrodzenie miejsca zaczęło się w 1955 roku, gdy Henri Imoucha założył stowarzyszenie Les Amis de Sainte-Victoire, by przywrócić temu miejscu dawną rangę. Dzięki wieloletnim pracom renowacyjnym kaplica oraz główna fasada budynku klasztornego zostały w 1978 roku wpisane do rejestru zabytków (inventaire supplémentaire des monuments historiques). Dziś zespół można zwiedzać, a jego kamienne mury, esplanada i widok na Krzyż Prowansji przyciągają zarówno pielgrzymów, jak i miłośników wysokogórskich wędrówek.

Warto wiedzieć, że już w XVI wieku góra była celem ruchu religijnego — bractwo z Pertuis organizowało procesje pielgrzymie prowadzące właśnie do tego miejsca, tradycja, która w pewnym stopniu przetrwała do dziś w postaci wędrówek pieszych zakończonych wizytą w prioriacie.

Najczęstsze pytania

Czy prioriat Sainte-Victoire można zwiedzać? Tak, miejsce jest ogólnodostępne przez cały rok, z zastrzeżeniem czasowych zamknięć szlaków ze względu na ryzyko pożarowe oraz miesięcznych prac konserwacyjnych prowadzonych przez opiekujące się nim stowarzyszenie.

Jak dotrzeć na miejsce? Wyłącznie pieszo, szlakami górskimi prowadzącymi od Vauvenargues lub od Saint-Antonin-sur-Bayon; podejście zajmuje zwykle kilka godzin.

Czym różni się prioriat od pobliskiego Krzyża Prowansji? Krzyż stoi na najwyższym punkcie grani, tuż nad prioriatem — oba miejsca zwiedza się zwykle w ramach jednej trasy.

Od kiedy pochodzą obecne budynki? Główna kaplica i towarzyszące jej zabudowania powstały w latach 1657–1670, choć samo miejsce ma znacznie starszą, sięgającą wczesnego średniowiecza tradycję pustelniczą.