Cmentarz Gunnersbury w Londynie

Cmentarz Gunnersbury to komunalny cmentarz w zachodnim Londynie, otwarty w 1929 roku. Choć leży na terenie gminy Hounslow, od początku zarządza nim inna dzielnica – Kensington and Chelsea. Dla wielu Polaków to jedno z najważniejszych miejsc pamięci na emigracji.

Dlaczego cmentarz leży w jednej gminie, a należy do drugiej?

Kensington potrzebowało nowego miejsca pochówku, bo starszy cmentarz w Hanwell był już w pełni zapełniony. Gmina kupiła więc w 1925 roku grunty należące dawniej do posiadłości rodziny Rothschildów wokół Gunnersbury Park, a niedługo potem urządziła tam nekropolię. Stąd rozbieżność między położeniem geograficznym a administracyjnym.

Kto tu spoczywa?

Cmentarz jest miejscem pochówku osób z bardzo różnych środowisk, ale szczególnie widoczna jest tu społeczność polska. Duża część grobów należy do uchodźców wojennych i żołnierzy, którzy po II wojnie światowej zostali w Wielkiej Brytanii. Południowa część nekropolii ma przeważnie charakter rzymskokatolicki i znajdziemy w niej wiele nazwisk polskich, wschodnioeuropejskich i rosyjskich.

Do najbardziej znanych pochowanych osób należą:

• Tadeusz Bór-Komorowski (zm. 1966) – dowódca Armii Krajowej, który wydał rozkaz rozpoczęcia powstania warszawskiego w 1944 roku;
• Józef Smoleński (zm. 1978) – oficer kawalerii, autor historii 7. Pułku Ułanów;
• Carol Reed (zm. 1976) – brytyjski reżyser filmowy;
• Wsiewołod Romanow (zm. 1973) – książę rosyjski, praprawnuk cara Mikołaja I;
• Lord Broughshane (zm. 1953) – burmistrz Kensington w latach 1913–1919 i długoletni poseł do Izby Gmin.

Pomnik Katyński

Najbardziej poruszającym punktem cmentarza jest Pomnik Katyński – czarny obelisk zaprojektowany przez Louisa Fitzgibbona. Stoi w miejscu, gdzie przed wojną znajdowała się kaplica rzymskokatolicka, zniszczona w czasie działań wojennych. Odsłonięto go w 1976 roku ku czci około 14,5 tysiąca polskich jeńców wojennych, którzy zaginęli w radzieckich obozach. Uroczystość poprzedziły spory polityczne, ponieważ rządy brytyjskie w czasach zimnej wojny niechętnie patrzyły na takie upamiętnienie. Dziś pomnik jest miejscem corocznych obchodów i składania kwiatów.

Groby wojskowe

Na cmentarzu znajduje się także 49 grobów wojennych żołnierzy państw Wspólnoty Narodów z czasów II wojny światowej, pielęgnowanych jako miejsca pamięci.

Najczęstsze pytania

Jak dojechać na Cmentarz Gunnersbury?

Cmentarz leży w dzielnicy Acton, w pobliżu stacji Gunnersbury, do której dojedziesz metrem i koleją miejską. Dalej wystarczy krótki spacer.

Czy cmentarz jest czynny?

Tak, to nadal użytkowana nekropolia komunalna. Zachowaj spokój i szacunek, szczególnie podczas pogrzebów i uroczystości przy Pomniku Katyńskim.

Dlaczego jest tu tylu Polaków?

Po II wojnie światowej w Londynie osiedliła się liczna polska emigracja wojenna – żołnierze i uchodźcy, którzy nie wrócili do kraju. Cmentarz stał się dla nich naturalnym miejscem ostatniego spoczynku.

Czy warto tu przyjść, jeśli nie mam rodziny w tym miejscu?

Tak. Dla miłośników historii XX wieku to ważny punkt: łączy losy Polski, Rosji i Wielkiej Brytanii, a Pomnik Katyński jest jednym z najbardziej znanych polskich miejsc pamięci poza granicami kraju.