Čížkovice

Čížkovice to niewielka gmina w powiecie Litomierzyce, w kraju usteckim, licząca około 1500 mieszkańców. W jej granicach leży też sąsiadująca wieś Želechovice, oddalona o kilometr na południowy wschód od centrum. Miejscowość, znana w przeszłości pod niemiecką nazwą Tschischkowitz, rozciąga się na styku Czeskiego Środogórza i północnego skraju Połabia, około 5 km na południowy zachód od Lovosic, 9 km od Litomierzyc, 20 km od Uścia nad Labem i 53 km od Pragi.

Jak dojechać do Čížkovic?

Najprościej dojechać samochodem lub pociągiem – przez wieś przebiega linia kolejowa łącząca Lovosice z Litomierzycami, z własnym przystankiem. Z Pragi trasa liczy około godziny jazdy autem, głównie drogą nr 15 w kierunku Lovosic. Dla podróżujących po regionie Czeskiego Środogórza gmina stanowi wygodny punkt wypadowy – leży blisko szlaków łączących Litomierzyce, Teplice i Ústí nad Labem.

Co warto zobaczyć w Čížkovicach?

Sercem wsi jest zespół dawnej rezydencji szlacheckiej – barokowy, trójskrzydłowy, jednopiętrowy zamek, przebudowany w latach 1658–1665 z wcześniejszej, opuszczonej dolnej twierdzy. Inwestycję zawdzięczamy hrabiemu Gustavowi Adolfowi z Varensbachu, który odziedziczył majątek po śmierci matki, Agnieszki z Palantu, w 1655 roku. Obok zamku stoi kościół św. Jakuba, a w okolicy zachował się także żydowski cmentarz – jeden z ważniejszych zabytków gminy. Warto zajrzeć również do Želechovic, gdzie od XVII wieku istniała niewielka twierdza wzniesiona przez Felixa Częstowca Kaplíře, sprzedana później rodzinie Vchynskich.

Jaka jest historia miejscowości?

Pierwsza pisemna wzmianka o Čížkovicach pochodzi z 1276 roku, gdy wieś podzielono na dwie części – większą przejął klasztor św. Jerzego w Pradze, zarządzający też pobliskimi Trzebienicami (Třebenice). Želechovice są wzmiankowane od 1363 roku, gdy majątek należał do rodu Suleviců, a w XV wieku podzielono go ponownie – między dobra Sulejovice i Košťálov. Do 1850 roku wieś wchodziła w skład teplickiej domeny rodu Clary-Aldringenów. Ciekawym epizodem w dziejach regionu była wojna o sukcesję bawarską, tzw. wojna kartoflana, z lat 1778–1779 – w Čížkovicach obozowały wówczas główne siły pruskie, a sztab armii pod komendą księcia Henryka Pruskiego stacjonował w plebanii sąsiadującej z kościołem.

Co warto wiedzieć o przemyśle cementowym?

Čížkovice od ponad wieku kojarzą się także z przemysłem wapienno-cementowym. Wapienkę założono tu w 1893 roku, a pięć lat później dobudowano cementownię. Pierwszy zakład wraz z wapienką zamknięto w 1975 roku, a na terenie byłego kamieniołomu wybudowano nowy zakład, działający do dziś. Od 1992 roku właścicielem cementowni jest francuski koncern Lafarge – zakład pozostaje jednym z większych pracodawców regionu i elementem krajobrazu przemysłowego Czeskiego Środogórza.

Najczęstsze pytania

Gdzie leżą Čížkovice? W powiecie Litomierzyce, w kraju usteckim, około 9 km od Litomierzyc i 5 km od Lovosic, na styku Czeskiego Środogórza i Połabia.

Czym są Želechovice? To wieś wchodząca w skład gminy Čížkovice, leżąca kilometr na południowy wschód od centrum, ze wzmiankami historycznymi sięgającymi 1363 roku.

Co jest największą atrakcją Čížkovic? Barokowy zamek z lat 1658–1665 wraz z sąsiadującym kościołem św. Jakuba oraz zachowany żydowski cmentarz.

Czy Čížkovice to ośrodek przemysłowy? Tak, od końca XIX wieku działa tu wapienka i cementownia, obecnie należąca do koncernu Lafarge.