Church of the Nativity of the Virgin Mary

Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny (czes. Kostel Narození Panny Marie) to niepozorna, ale bardzo stara świątynia w praskiej dzielnicy Mała Chuchle (Malá Chuchle), na prawym brzegu Wełtawy, na południowy zachód od centrum Pragi. To jedno z tych miejsc, które łatwo pominąć w typowym planie zwiedzania stolicy Czech, a które kryje ponad osiemset lat historii.

Jak dotrzeć do kościoła w Małej Chuchli?

Mała Chuchle leży w granicach Pragi 5, w dolinie Wełtawy, niedaleko toru wyścigów konnych w sąsiedniej Wielkiej Chuchli oraz dzielnicy Barrandov. Najwygodniej dojechać tu tramwajem lub autobusem miejskim z centrum – okolica jest typowo podmiejska, cicha i zielona, z widokiem na rzekę. Sam kościół stoi na niewielkim wzniesieniu przy dawnym trakcie prowadzącym w stronę klasztoru na Zbraslavi, co od razu tłumaczy jego historyczne powiązania z tym opactwem. Warto połączyć wizytę ze spacerem wzdłuż Wełtawy albo z wycieczką rowerową – trasa nadrzeczna łączy Chuchle z dalszymi dzielnicami Pragi.

Jaka jest historia kościoła?

Korzenie świątyni sięgają średniowiecza – według części źródeł pierwszy kościół mógł powstać już w 1132 roku, a od 1264 roku pełnił funkcję kościoła parafialnego. W 1292 roku książę Wacław II przekazał Chuchle klasztorowi na Zbraslavi, wcześniej wieś należała do praskiego arcybiskupstwa, a wcześniej jeszcze trafiła w ręce Przemysła Ottokara II w drodze zamiany. W 1298 roku praski biskup Grzegorz formalnie podporządkował kościół administracji zbraslavskich cystersów.

Okres wojen husyckich odcisnął piętno na świątyni – po 1420 roku, gdy klasztor na Zbraslavi spłonął, w kościele posługiwali duchowni obu obrządków (katolicki i utrakwistyczny). Gdy w 1455 roku klasztor odzyskał kościół, stała opieka duszpasterska nie została już wznowiona na dłuższy czas.

Budynek cierpiał z powodu wilgoci i częstych powodzi – położenie tuż nad Wełtawą regularnie dawało się we znaki murom. W XVIII wieku, w okresie rozkwitu pobliskich uzdrowiskowych Chuchelskich Łaźni, starą budowlę rozebrano, a w 1774 roku, kosztem opata zbraslavskiego Celestyna Stoye, wzniesiono na starych fundamentach nowy, późnobarokowo-rokokowy kościół. Część historyków architektury (m.in. Zdeněk Dragoun) uważa jednak, że nie była to całkowicie nowa budowla, lecz przebudowa wcześniejszego, wczesnogotyckiego kościoła – część murów miała zostać zachowana.

Aż do 1948 roku świątynia nosiła nazwę Kościoła Imienia Najświętszej Maryi Panny. Od 1974 roku funkcjonowała jako kościół filialny rzymskokatolickiej parafii św. Filipa i Jakuba w praskiej dzielnicy Hlubočepy. W 2018 roku budynek przekazano pod zarząd Kościoła Prawosławnego Czech i Słowacji – korzysta z niego obecnie grecka parafia prawosławna, która dostosowała wnętrze do własnych potrzeb liturgicznych.

Co warto zobaczyć?

Bryła kościoła to typowy przykład skromnej, wiejskiej architektury sakralnej z drugiej połowy XVIII wieku – proste, późnobarokowe formy bez przesadnego przepychu, charakterystyczne dla świątyń filialnych tamtego okresu. Ciekawostką jest sama warstwa historyczna budynku: mury, które dziś wyglądają na barokowe, mogą kryć starsze, średniowieczne fundamenty i fragmenty konstrukcji. Od 2018 roku wnętrze zostało dostosowane do potrzeb liturgii prawosławnej, co nadało wnętrzu nowy, mniej typowy dla czeskiej wsi charakter – warto zwrócić uwagę na te zmiany, jeśli zna się wcześniejszy, katolicki wystrój podobnych kościołów w regionie.

Kiedy przyjechać?

Okolice Małej Chuchli najlepiej zwiedzać wiosną lub latem, kiedy nadrzeczne tereny zielone zachęcają do dłuższych spacerów, a pobliski tor wyścigów konnych w Wielkiej Chuchli organizuje wtedy większość swoich imprez. Kościół, jako świątynia parafialna innej wspólnoty wyznaniowej, dostępny jest przede wszystkim w czasie nabożeństw – przed wizytą warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia lub liturgii.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się kościół? W dzielnicy Mała Chuchle, w granicach Pragi 5, nad Wełtawą, niedaleko toru wyścigów konnych w Wielkiej Chuchli.

Jak stary jest ten kościół? Historia sięga średniowiecza – pierwsza świątynia w tym miejscu mogła powstać już w 1132 roku, a obecny, późnobarokowy budynek pochodzi z 1774 roku.

Do kogo należy dziś kościół? Od 2018 roku znajduje się pod zarządem Kościoła Prawosławnego Czech i Słowacji i służy greckiej parafii prawosławnej.

Czy kościół jest ogólnodostępny dla turystów? Zwiedzanie jest możliwe przede wszystkim w czasie nabożeństw – to czynna świątynia parafialna, nie muzeum, więc warto wcześniej sprawdzić godziny otwarcia.