Church of the Assumption of the Virgin Mary in Šlapanice

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Šlapanicach to jedna z najstarszych budowli sakralnych powiatu Brno-venkov, wznosząca się w centrum miasteczka Šlapanice na południu Moraw, tuż przy Brnie. Świątynia łączy w sobie warstwy architektoniczne z niemal ośmiu stuleci — od romańskich fundamentów po barokowy wystrój — i wciąż pełni funkcję kościoła parafialnego.

Jak dotrzeć?

Šlapanice leżą w kraju południowomorawskim, w powiecie Brno-venkov, kilka kilometrów na wschód od centrum Brna, z którym miasteczko praktycznie sąsiaduje. Kościół stoi w samym sercu miejscowości, więc najłatwiej dotrzeć do niego pieszo z rynku lub dworca autobusowego. Dzięki bliskości Brna dojazd samochodem czy komunikacją regionalną zajmuje zwykle kilkanaście–dwadzieścia kilka minut, co czyni Šlapanice wygodnym celem wycieczki na pół dnia.

Skąd wzięła się ta świątynia?

Początki kościoła sięgają przełomu XII i XIII wieku, kiedy w tym miejscu stanęła budowla romańska. Na przełomie XIII i XIV stulecia zastąpiono ją nową, gotycką świątynią. Już w średniowieczu wokół kościoła wzniesiono mur obronny z basztami — miejsce służyło wówczas jako schronienie dla mieszkańców w razie zagrożenia, nie tylko jako dom modlitwy.

Historia obiektu była burzliwa. W 1401 roku kościół zajęła i spustoszyła zbrojna banda pod wodzą niejakiego Keyzolta. Podczas wojen husyckich, w 1449 roku, świątynię spalił i zdewastował Jan z Boskovic. Kolejny cios przyszedł w czasie wojny trzydziestoletniej, gdy Szwedzi oblegający Brno doszczętnie ograbili kościół.

Jak zmieniał się wygląd kościoła?

Po zniszczeniach wojennych świątynię wielokrotnie odbudowywano i przekształcano. W latach 1753–1755 kościół przeszedł barokizację prowadzoną przez Gianniniego, ołomunieckiego scholastyka pełniącego jednocześnie funkcję proboszcza w Šlapanicach — to właśnie wtedy budowla zyskała wystrój bliski dzisiejszemu.

W 1887 roku podwyższono wieżę kościelną do 36 metrów, wieńcząc ją charakterystyczną cebulastą kopułą, a także zamontowano na niej zegary pochodzące z nieistniejącego już zamku w Podolí. W latach 1989–1990 przeprowadzono kompleksową renowację budowli, dzięki której kościół zachował się w dobrym stanie do dziś.

Co zachowało się z najstarszej budowli?

Mimo licznych przebudów w kościele przetrwały ślady jego najdawniejszej historii. Z pierwotnej, romańskiej budowli zachowały się fragmenty w trzonie wieży oraz w fundamentach prezbiterium. W samym prezbiterium można zobaczyć gotyckie sklepienie krzyżowe, a także odsłonięte fragmenty gotyckich okien i portali — czytelne świadectwo średniowiecznej fazy budowy, ukryte pod późniejszymi, barokowymi warstwami.

Najczęstsze pytania

Jak stary jest kościół w Šlapanicach? Najstarsza, romańska budowla w tym miejscu powstała na przełomie XII i XIII wieku, a więc historia świątyni liczy niemal 800 lat, choć obecna bryła to efekt wielu późniejszych przebudów.

Dlaczego kościół był kilkakrotnie niszczony? Ze względu na strategiczne położenie blisko Brna świątynia i otaczające ją umocnienia padały ofiarą kolejnych konfliktów — napadu zbrojnego w 1401 roku, wojen husyckich w 1449 roku oraz szwedzkiego oblężenia Brna w czasie wojny trzydziestoletniej.

Co nadało kościołowi obecny, barokowy charakter? Barokizację przeprowadzono w latach 1753–1755 z inicjatywy Gianniniego, ołomunieckiego scholastyka i miejscowego proboszcza, a w 1887 roku dodatkowo podwyższono i przebudowano wieżę.

Czy da się jeszcze zobaczyć średniowieczne elementy kościoła? Tak — w trzonie wieży i fundamentach prezbiterium zachowały się fragmenty romańskie, a w prezbiterium widoczne jest gotyckie sklepienie krzyżowe oraz odsłonięte gotyckie okna i portale.