Chapel of Our Lady of the Snow on the Santon hill

Kaplica Panny Marii Śnieżnej stoi na szczycie wzgórza Santon, tuż przy autostradzie D1, na obrzeżach wsi Tvarožná niedaleko Brna. To niepozorna, ale doskonale widoczna z drogi budowla z czerwonym dachem, która kryje w sobie ponad trzysta lat historii i bezpośredni związek z jedną z najsłynniejszych bitew epoki napoleońskiej.

Skąd wzięła się nazwa Santon?

Wzgórze, na którym stoi kaplica, otrzymało swoją nazwę od francuskich żołnierzy w 1805 roku. To właśnie wtedy Santon stał się ważnym punktem oparcia dla lewego skrzydła francuskiej linii bojowej podczas bitwy pod Austerlitz (bitwy trzech cesarzy), stoczonej 2 grudnia 1805 roku. Tvarożná znalazła się wówczas w samym centrum działań wojennych i była jedną z wsi najbardziej dotkniętych walkami. Umacniając wzgórze pod własne pozycje artyleryjskie, francuscy żołnierze w 1805 roku rozebrali stojącą tu wcześniej kaplicę – decyzja czysto militarna, która na kilkadziesiąt lat pozbawiła to miejsce sakralnego charakteru.

Jak wyglądała historia kaplicy przed bitwą?

Pierwsza, drewniana kaplica w tym miejscu powstała już w 1700 roku. Nie przetrwała ona jednak do czasów napoleońskich w stanie nienaruszonym – została odświęcona (pozbawiona funkcji sakralnej) w 1786 roku, a niespełna dwie dekady później, w 1805 roku, fizycznie zniknęła z krajobrazu wzgórza za sprawą wspomnianych już prac fortyfikacyjnych armii francuskiej.

Kiedy powstała obecna kaplica?

Budowlę, którą można oglądać dziś, wzniesiono w 1832 roku – bezpośrednio na fundamentach pierwotnej, XVIII-wiecznej świątyni. Archeolodzy potwierdzili to w 1986 roku, kiedy prowadzone na wzgórzu badania odsłoniły fundamenty tej wcześniejszej budowli, łącząc w ten sposób namacalnie obie epoki istnienia miejsca kultu na Santonie.

Jak wygląda architektura kaplicy?

Kaplica ma prostokątny plan, zakończony niewielkim chórem z niszą. Dach jest namiotowy, a nad wejściem wznosi się mała drewniana wieżyczka – element, który nadaje całej bryle charakterystyczny, rozpoznawalny z daleka sylwetkę. Główną fasadę zdobi ozdobna, dekoracyjna rama otaczająca łukowo sklepione wejście. To skromna, wiejska architektura sakralna, ale właśnie ta prostota w połączeniu z eksponowaną lokalizacją na szczycie wzgórza czyni budowlę tak charakterystycznym punktem orientacyjnym w okolicy.

Jakie prace remontowe przeszła kaplica?

Kaplica była kilkukrotnie odnawiana. Duży remont przeprowadzono w 1928 roku – wtedy właśnie w kopule pod krzyżem umieszczono zapis czasowy (kapsułę z dokumentami dotyczącymi historii obiektu). Kolejna istotna modernizacja miała miejsce w 1999 roku: wymieniono wówczas kopułę oraz otwarto ponownie okna, które wcześniej były zamurowane.

Dlaczego warto tu przyjechać?

Santon leży w samym sercu terenu, na którym rozegrała się bitwa pod Austerlitz – jedno z kluczowych starć epoki napoleońskiej, decydujące o losach Europy na początku XIX wieku. Dla osób interesujących się historią wojen napoleońskich to obowiązkowy punkt na trasie zwiedzania pola bitwy, uzupełniający wizytę przy pobliskim Mohyle Míru (Kopcu Pokoju). Kaplica jest też po prostu malowniczym miejscem widokowym – wzgórze wznosi się ponad okoliczne pola, a czerwony dach budowli widać z daleka, także z przejeżdżających autostradą D1 samochodów.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się kaplica na Santonie? Na szczycie wzgórza Santon, na obrzeżach wsi Tvarożná, w pobliżu autostrady D1, niedaleko Brna.

Dlaczego wzgórze nazywa się Santon? Nazwę nadali francuscy żołnierze w 1805 roku, gdy wzgórze służyło jako punkt oparcia dla lewego skrzydła ich linii bojowej podczas bitwy pod Austerlitz.

Czy obecna kaplica to oryginalna budowla? Nie – obecna kaplica pochodzi z 1832 roku i stoi na fundamentach wcześniejszej, drewnianej kaplicy z 1700 roku, którą rozebrano w 1805 roku podczas prac fortyfikacyjnych.

Jakie prace archeologiczne prowadzono na wzgórzu? W 1986 roku badania archeologiczne odsłoniły fundamenty pierwotnej, XVIII-wiecznej kaplicy.

Z czym wiąże się to miejsce historycznie? Z bitwą pod Austerlitz (bitwą trzech cesarzy) z 2 grudnia 1805 roku – jedną z najważniejszych bitew epoki napoleońskiej.