Kościół św. Marii i św. Mikołaja w Wilton

Kościół św. Marii i św. Mikołaja (Church of St Mary and St Nicholas) w Wilton w hrabstwie Wiltshire to anglikański kościół parafialny wpisany do rejestru zabytków w najwyższej kategorii Grade I. Wygląda bardziej jak świątynia z północnych Włoch niż z południowej Anglii. Zbudowany w latach czterdziestych XIX wieku przy West Street, jest jednym z najbardziej niezwykłych wiktoriańskich kościołów w regionie i dobrym celem dla miłośników architektury, historii oraz pięknie zdobionych wnętrz.

Czym jest ten kościół i dlaczego wygląda jak włoski?

Budowla powstała w latach 1841–1844 według projektu Thomasa Henry'ego Wyatta i Davida Brandona. Zamiast neogotyku, modnego wówczas w angielskich kościołach, architekci wybrali styl neoromański wzorowany na kościołach północnych Włoch; jako jeden z wzorców wymienia się świątynie w Tuscanii. Układ jest bazylikowy: nawa główna z nawami bocznymi, zakończona absydami. Efekt wyraźnie odbiega od typowej angielskiej parafii.

Fundatorem była rodzina Herbertów, hrabiów Pembroke, mieszkających w pobliskim Wilton House. Główną siłą napędową projektu byli Sidney Herbert i jego matka, urodzona w Rosji wdowa po hrabi Pembroke. Koszt wyniósł około 20 tysięcy funtów, czyli wówczas bardzo dużo.

Dlaczego zbudowano nowy kościół?

Dawny kościół św. Marii, stojący na rynku, na początku XIX wieku był w bardzo złym stanie. Nowa budowla go zastąpiła i stoi częściowo na miejscu średniowiecznego kościoła św. Mikołaja, stąd podwójne wezwanie.

Na co zwrócić uwagę na zewnątrz?

• Fasada zachodnia z lombardzkimi arkadami i rozetą z tetramorfem, czyli symbolicznymi postaciami czterech ewangelistów.
• Pogłębiony portal, którego kolumny wspierają się na kamiennych lwach, typowym motywie włoskich portali romańskich.
• Campanile, wolno stojąca dzwonnica o wysokości około 105–108 stóp (ok. 32 m), połączona z kościołem krótkim krużgankiem.

Co znajdziemy w środku?

Wnętrze to prawdziwa skarbnica. Zobaczymy flamandzkie rzeźbione drewno, marmurowe zdobienia w stylu kosmatów oraz witraże, z których część sięga XIV wieku i pochodzi ze starszych budowli. Są tu mozaiki Gertrude Martin oraz organy trzymanualowe firmy William Hill. Dzwony odlano w londyńskiej ludwisarni Whitechapel.

Informacje praktyczne

Kościołem opiekuje się stowarzyszenie Friends of Wilton Church. Zwykle jest otwarty codziennie od około 9:30 do zmroku, ale godziny mogą się zmieniać, więc warto sprawdzić je na miejscu. Wilton to małe miasto w pobliżu Salisbury, więc wizytę łatwo połączyć ze zwiedzaniem Wilton House albo Salisbury z jego katedrą.

Najczęstsze pytania

Kto zaprojektował kościół? Thomas Henry Wyatt i David Brandon na początku lat czterdziestych XIX wieku.

W jakim stylu jest zbudowany? W stylu neoromańskim, w manierze północnowłoskiej, z układem bazylikowym.

Czy jest wpisany do rejestru zabytków? Tak, ma kategorię Grade I, najwyższy poziom ochrony w Anglii.

Czy można wejść do środka? Zazwyczaj tak, kościół jest otwarty w ciągu dnia, utrzymywany z pomocą Friends of Wilton Church.

Kto za niego zapłacił? Rodzina Herbertów, na czele z Sidneyem Herbertem i jego matką, wdową po hrabi Pembroke.