Church of Santa Marina de Oxirondo

Kościół Santa Marina de Oxirondo to główna świątynia parafialna Bergary, miasteczka w Kraju Basków, i jeden z najważniejszych przykładów baskijskiego gotyku w regionie Gipuzkoa. Budynek stoi w historycznym centrum miasta i od wieków wyznacza rytm życia religijnego jego mieszkańców.

Jak dotrzeć?

Bergara leży w głębi Gipuzkoi, w dolinie rzeki Deba, w odległości niedużego przejazdu samochodem od San Sebastián. Kościół znajduje się w samym centrum starej części miasta, dzięki czemu turyści zwiedzający zabytkową zabudowę Bergary trafiają na niego niemal automatycznie, przechadzając się głównymi uliczkami. Okolica jest w pełni dostępna pieszo, a najbliższe parkingi i przystanki komunikacji miejskiej znajdują się w promieniu kilku minut marszu.

Skąd wzięła się nazwa Oxirondo?

Nazwa świątyni odsyła do dawnego klasztoru Oxirondo, poświadczonego w dokumentach już w 1305 roku, gdy król Kastylii Ferdynand IV przekazał go panu na Oñate. Sama parafia Santa Marina de Oxirondo została włączona do miasta Bergara w 1348 roku, co oznacza, że religijna historia tego miejsca jest znacznie starsza niż obecny budynek kościoła. Wcześniejsza, średniowieczna świątynia z czasem ustąpiła miejsca znacznie większej i bardziej okazałej budowli, którą można zobaczyć dzisiaj.

Jak powstawał obecny kościół?

Budowa dzisiejszej świątyni była procesem długim i przerywanym. Prace prowadzono w dwóch odrębnych etapach — od 1542 do 1607 roku oraz od 1648 do 1672 roku — z kilkudziesięcioletnią przerwą spowodowaną trudnościami finansowymi i technicznymi. Mimo tego rozciągnięcia w czasie, budynek zachował jednorodny styl architektoniczny, co jest rzadkością przy tak długo trwających realizacjach.

Kościół zaprojektowano jako halowy (typ zwany w architekturze niemiecką nazwą Hallenkirche), co oznacza, że trzy nawy mają tę samą wysokość, a nie — jak w klasycznych świątyniach gotyckich — nawę główną wyższą od bocznych. Nawy wspierają się na dużych, monolitycznych filarach z toskańskimi bazami i kapitelami, a całość przykryto skomplikowanym sklepieniem żebrowym, typowym dla technik budowlanych XVI wieku. Taki układ przestrzenny sprawia, że wnętrze wydaje się szerokie i jednolite, bez wyraźnie dominującej osi.

Wieża kościelna powstała później niż korpus główny — jej barokowy projekt przedstawił w 1701 roku Martín Esteban de Abaria, a sama budowla nadała świątyni charakterystyczną, wysoką sylwetkę widoczną z wielu punktów miasta.

Co warto zobaczyć wewnątrz?

Największą atrakcją wnętrza jest retabl głównego ołtarza, którego wykonanie zlecono w 1736 roku. Ostateczna realizacja, prowadzona między 1739 a 1742 rokiem, jest dziełem Miguela de Irazusty, a figury zdobiące ołtarz wyszły z rąk Luisa Salvadora Carmony — jednego z najbardziej cenionych hiszpańskich rzeźbiarzy barokowych swojej epoki. To połączenie architektury retabla i rzeźby figuralnej czyni z ołtarza głównego jeden z najbardziej wartościowych elementów wystroju kościoła.

Kolejny etap prac przypadł na koniec XVIII wieku — od 1787 roku, pod kierunkiem architekta Alejo de Mirandy, wzniesiono chór, portyk oraz boczną fasadę świątyni. Te elementy dopełniły architektoniczny obraz kościoła, łącząc gotycką konstrukcję korpusu z późniejszymi, barokowymi i klasycystycznymi dodatkami.

Kościół Santa Marina de Oxirondo stanowi część zabytkowego zespołu historycznego centrum Bergary i pozostaje aktywną świątynią parafialną, w której odbywają się nabożeństwa.

Najczęstsze pytania

Co oznacza nazwa Oxirondo? Odnosi się do dawnego, poświadczonego od 1305 roku klasztoru Oxirondo, z którego wywodzi się parafia włączona do Bergary w 1348 roku — nazwa przetrwała mimo późniejszej przebudowy świątyni.

Ile trwała budowa kościoła? Budowę prowadzono w dwóch etapach, od 1542 do 1607 roku i od 1648 do 1672 roku, z kilkudziesięcioletnią przerwą — łącznie prace rozciągnęły się na ponad sto lat.

Jaki styl architektoniczny reprezentuje kościół? To przykład baskijskiego gotyku w formie kościoła halowego, z trzema nawami równej wysokości wspartymi na monolitycznych filarach i przykrytymi sklepieniem żebrowym.

Co znajduje się w głównym ołtarzu? Retabl główny wykonał między 1739 a 1742 rokiem Miguel de Irazusta, a figury rzeźbił Luis Salvador Carmona — to jeden z najważniejszych elementów wyposażenia kościoła.