Church of San Pedro de Ariznoa, Bergara

Kościół San Pedro de Ariznoa to parafialna świątynia w centrum Bergary, miasta w prowincji Gipuzkoa w Kraju Basków. To właśnie wokół tego kościoła w 1268 roku Alfons X Mądry ufundował miasto, co czyni świątynię historycznym jądrem całej miejscowości.

Jak powstał kościół i skąd wzięła się Bergara?

Bergara powstała w 1268 roku z woli króla Kastylii Alfonsa X Mądrego, który osadę zorganizował wokół istniejącej już parafii San Pedro de Ariznoa. Obecny budynek nie jest jednak tym pierwotnym kościołem — wzniesiono go na fundamentach wcześniejszej świątyni w czterech kolejnych kampaniach budowlanych, prowadzonych od końca XV wieku do około 1620 roku. Powstała w ten sposób budowla reprezentuje typ tzw. gotyku baskijskiego — kościoła halowego o prostokątnym planie i trzech nawach równej wysokości, z nawą środkową szerszą od nawy bocznych. Do XVI-wiecznej fazy budowy należy też skromna, ale starannie wykonana dekoracja plateresque, zdobiąca dolną część fasady — drobne rozety oraz medalion (tondo) z wizerunkiem cherubina.

Najbardziej rozpoznawalnym elementem zewnętrznym jest jednak barokowa wieża, dobudowana w 1742 roku według projektu architekta José de Lizardiego. Uznawana jest za jedno z jego najlepszych dokonań i dziś nadaje całej sylwetce kościoła charakterystyczny, strzelisty rys.

Co warto zobaczyć we wnętrzu kościoła?

Wnętrze kryje kilka dzieł sztuki o dużym znaczeniu dla historii sztuki baskijskiej i hiszpańskiej. Główny ołtarz (retablo mayor) w stylu plateresque powstał w latach 1535–1540 i jest uważany za jeden z pierwszych retabli renesansowych zrealizowanych w Kraju Basków. W jego zwieńczeniu (attyce) umieszczono scenę Ukrzyżowania, w trzech centralnych polach przedstawiono scenerie Pasji Chrystusa oraz postaci świętych i apostołów, a w predelli — czterech Ewangelistów.

Pod chórem znajduje się rzeźba Cristo de la Agonía (Chrystus w Agonii), dzieło sewilskiego rzeźbiarza Juana de Mesy z 1626 roku. Wielu badaczy sztuki barokowej uznaje ją za jedno z najważniejszych dzieł hiszpańskiego baroku w ogóle, co sprawia, że warto się przy niej zatrzymać dłużej niż przy pozostałym wystroju.

Kościół dysponuje też zabytkowym organem romantycznym, wykonanym w 1889 roku przez francuską firmę organmistrzowską Stoltz-Frères — instrumentem cenionym przez miłośników muzyki organowej za bogactwo brzmienia charakterystyczne dla epoki. Do parafii w 1658 roku trafił również obraz Adoracja Pastuszków, który liczni historycy sztuki przypisują hiszpańskiemu malarzowi Jusepe de Riberze.

Dlaczego kościół nazywa się San Pedro de Ariznoa?

Nazwa Ariznoa odnosi się do pierwotnej lokalizacji parafii, wokół której — jak wspomniano — zorganizowano całe miasto Bergara. Wezwanie świątyni pod patronatem świętego Piotra podkreśla jej rolę jako pierwszej i głównej parafii miasta, w odróżnieniu od innych kościołów Bergary, takich jak pobliska Santa Marina de Oxirondo.

Najczęstsze pytania

Kiedy zbudowano kościół San Pedro de Ariznoa? Obecny budynek powstawał w czterech kampaniach budowlanych między końcem XV wieku a około 1620 rokiem, na fundamentach wcześniejszej świątyni parafialnej. Wieża, w stylu barokowym, została dobudowana później, w 1742 roku.

Co jest najważniejszym dziełem sztuki w kościele? Za najbardziej cenione uważa się rzeźbę Cristo de la Agonía Juana de Mesy z 1626 roku oraz plateresque'owy ołtarz główny z lat 1535–1540, jeden z pierwszych retabli renesansowych w Kraju Basków.

Gdzie znajduje się kościół? Kościół stoi w historycznym centrum Bergary, w prowincji Gipuzkoa, w Kraju Basków, i był ośrodkiem, wokół którego w 1268 roku ukształtowało się całe miasto.

Czy w kościele jest coś wyjątkowego dla miłośników muzyki? Tak — znajduje się tu romantyczny organ zbudowany w 1889 roku przez francuską firmę Stoltz-Frères, ceniony instrument w skali regionu.