Church of Saints Peter and Paul (Dolany)

Kościół św. Piotra i Pawła stoi samotnie wśród pól w Dolanach, w powiecie Plzeň-sever, niedaleko rzeki Berounki. To jedno z tych miejsc, które turysta odnajduje raczej przypadkiem niż z przewodnika w ręku – i właśnie dlatego warto wiedzieć, czego szukać.

Gdzie dokładnie leży ten kościół?

Budowla znajduje się na obszarze dawnej, zanikłej średniowiecznej wsi Dolany, w krajobrazie rolniczym kraju plzeńskiego. W bazach lokalizacyjnych obiekt bywa przypisywany do sąsiedniej miejscowości Ptyč – to normalna sytuacja przy dawnych osadach, których granice administracyjne z czasem się zmieniały lub zanikały wraz z samą wsią. Współrzędne (49,9478 N, 13,6558 E) wskazują jednoznacznie na okolice Dolan w powiecie Plzeň-sever, więc podróżny szukający kościoła powinien kierować się właśnie na Dolany, a nie na centrum Ptyč.

Jak stara jest ta świątynia?

Pierwsze pisemne wzmianki o kościele w Dolanach sięgają XIV wieku – najstarsze zachowane źródła datują go na rok 1384. Oznacza to, że w chwili obecnej stojąca budowla ma za sobą kilkusetletnią historię, choć jej dzisiejszy wygląd jest efektem gruntownej przebudowy sprzed ponad dwustu lat.

Dlaczego kościół wygląda tak, jak wygląda?

Pod koniec XVIII wieku, w latach 1794–1799, pierwotna świątynia została w całości przebudowana w stylu późnobarokowym. W murach zachowały się jednak fragmenty starszej konstrukcji – prawdopodobnie romańskiej lub wczesnogotyckiej, co widać w niektórych partiach kamiennego muru. Część elementów kamieniarskich, według miejscowych badań, mogła pochodzić z rozebranych obiektów sakralnych w okolicy – kaplicy w rejonie Týnca lub kościoła spod Chudenic. Wnętrze jest jednonawowe, skromne w formie, ale nie pozbawione detalu: obrazy ołtarzowe oraz stacje drogi krzyżowej namalował praski malarz Jan Herzog, działający w XIX wieku.

Co można dziś zobaczyć na miejscu?

Kościół stoi na terenie dawnego cmentarza, którego początki sięgają okresu romańskiego – to jeden z powodów, dla których miejsce ma wyraźnie archaiczny, wyciszony charakter. Po roku 2000 obiekt przeszedł renowację i od tamtej pory nie jest już opuszczoną ruiną, lecz funkcjonującym miejscem spotkań: odbywają się tu pielgrzymki, koncerty, wystawy oraz śluby. W latach 2023–2024, przy wsparciu środków unijnych, wyremontowano więźbę dachową, pokrycie dachu oraz elewację, co poprawiło stan techniczny budynku na kolejne dekady.

Czy warto tu przyjechać?

Tak, jeśli ktoś ceni miejsca z klimatem – bez tłumów, za to z widokiem na pola i rzekę w tle. To dobry przystanek dla osób zwiedzających powiat Plzeň-sever rowerem lub samochodem, łączących wizytę z innymi punktami w regionie kraju plzeńskiego.

Najczęstsze pytania

Czy kościół w Dolanach jest otwarty na co dzień? Obiekt pełni funkcję kościoła filialnego i bywa otwierany głównie przy okazji nabożeństw, pielgrzymek i wydarzeń kulturalnych – warto sprawdzić lokalny kalendarz przed przyjazdem.

Czy to ten sam kościół, który bywa przypisany do Ptyč? Tak – rozbieżność nazw wynika z sąsiedztwa administracyjnego i historii zanikłej wsi Dolany; lokalizacja geograficzna (współrzędne) jednoznacznie wskazuje na Dolany w powiecie Plzeň-sever.

Co jest najcenniejsze w wystroju wnętrza? Obrazy ołtarzowe i stacje drogi krzyżowej autorstwa Jana Herzoga, praskiego malarza z XIX wieku.

Czy w kościele odbywają się śluby? Tak, po renowacji po 2000 roku obiekt jest wykorzystywany m.in. do organizacji ślubów, koncertów i wystaw.