Church of Saints Peter and Paul

Kościół św. Piotra i Pawła stoi w centrum Šlapanova, niewielkiej miejscowości w kraju Wysoczyna, w powiecie Havlíčkův Brod. Do gminy Šlapanov należy też Kněžská — dawna niemiecka osada wzmiankowana już w 1347 roku pod nazwą Pfaffendorf, włączona do Šlapanova w 1869 roku. Kto szuka kościoła "w Kněžskiej", trafi więc dokładnie w to samo miejsce — administracyjnie to jedna gmina.

Jak stara jest ta świątynia?

Korzenie kościoła sięgają XIII wieku — budowlę wzniesiono około 1258 roku, choć sama parafia działała w tej okolicy już w połowie XII wieku. To sprawia, że Šlapanov należy do najstarszych ośrodków kościelnych w regionie, dużo starszych niż większość obecnej zabudowy wsi.

Co widać dziś — barok czy gotyk?

Bryła, którą ogląda się dzisiaj, to efekt przebudowy z 1733 roku, która nadała kościołowi wyraźnie barokowy charakter. Pod tą warstwą kryje się jednak starszy, gotycki rdzeń — część źródeł wskazuje nawet na pozostałości późnego romanizmu. Układ jest klasyczny: jednonawowy korpus, kwadratowe prezbiterium i graniastosłupowa wieża dostawiona od strony północnej.

Dlaczego wieża wygląda tak, jak wygląda?

Wieża ma burzliwą historię. W 1801 roku poważnie uszkodził ją silny wiatr, co wymusiło gruntowną odbudowę. Ostateczny, dzisiejszy kształt wieża zyskała w 1899 roku, kiedy podniesiono ją o 26 metrów — stąd jej dominująca, dobrze widoczna z okolicy sylwetka. Na wieży zamontowano także carillon, który co godzinę odgrywa melodię — czasem poważną, czasem opartą na motywach ludowych. To detal, na który warto zaczekać, jeśli zwiedza się kościół dłużej niż kwadrans.

Co warto obejrzeć wokół kościoła?

Świątynię otacza mur dawnego cmentarza, a wejście na teren wyznacza portal zwieńczony figurą Matki Boskiej. To niewielki, ale charakterystyczny element, który łatwo przeoczyć, jeśli idzie się prosto do drzwi kościoła, nie okrążając najpierw całego założenia.

Skąd wzięła się inspiracja architekturą?

Ciekawostka, która wyróżnia Šlapanov na tle innych wiejskich kościołów regionu: budowla w znacznym stopniu powiela układ rzymskiej Bazyliki św. Piotra i Pawła. To rzadki przypadek, gdy niewielka parafialna świątynia na czeskiej wsi świadomie nawiązuje do wielkiego rzymskiego pierwowzoru, zamiast po prostu powielać lokalne wzorce budownictwa sakralnego.

Czy kościół ma status zabytku?

Tak — obiekt jest wpisany na listę zabytków kultury Republiki Czeskiej, co oznacza ochronę prawną zarówno dla samej bryły, jak i dla otoczenia, w tym muru cmentarnego i portalu wejściowego.

Najczęstsze pytania

Czy kościół w Kněžskiej i kościół w Šlapanovie to to samo miejsce? Tak. Kněžská to część gminy Šlapanov od 1869 roku, więc każdy adres wskazujący na kościół "w Kněžskiej" prowadzi do tej samej świątyni w centrum Šlapanova.

Ile lat ma kościół? Budowla powstała około 1258 roku, choć parafia w tym miejscu istniała już wcześniej, od połowy XII wieku. Obecny, barokowy wygląd nadano jej w 1733 roku.

Dlaczego wieża jest tak wysoka? Po zniszczeniach spowodowanych wiatrem w 1801 roku wieżę odbudowano, a w 1899 roku podwyższono o 26 metrów, nadając jej dzisiejszy, dominujący nad okolicą kształt.

Co warto zobaczyć poza samym wnętrzem? Mur dawnego cmentarza z portalem zwieńczonym figurą Matki Boskiej oraz wieżę z carillonem, który gra co godzinę — oba elementy łatwo przeoczyć przy pobieżnym zwiedzaniu.