Church of Saint Nicholas (Světlá pod Ještědem)

Kościół św. Mikołaja w Světlé pod Ještědem to barokowa świątynia wzniesiona na starszych, romańskich fundamentach. Stoi w niewielkiej miejscowości u podnóża pasma Ještěd, w powiecie Liberec, w kraju libereckim, w północnych Czechach. Budynek jest wpisany na listę kulturních památek — zabytków kultury Republiki Czeskiej.

Od kiedy stoi ten kościół?

Obecna bryła kościoła pochodzi z 1643 roku. Fundamenty, na których go wzniesiono, mają jednak metrykę romańską — sięgają więc czasów wcześniejszych niż sama murowana świątynia widoczna dziś. Kształt, jaki oglądają turyści odwiedzający Světlą pod Ještědem, to w dużej mierze efekt gruntownej przebudowy przeprowadzonej w latach 1725–1730, już w stylu barokowym.

Kto przebudował kościół i co się wtedy zmieniło?

Barokową przebudowę przeprowadził budowniczy T. Brettschneider. W jej trakcie do korpusu dodano charakterystyczną cebulastą wieżę, która do dziś dominuje nad bryłą budynku i jest punktem orientacyjnym widocznym z okolicznych dróg prowadzących w stronę Ještědu. Przy tej samej okazji fasady kościoła otrzymały artykulację pilastrami oraz wysokie okna, które doświetlają wnętrze znacznie mocniej niż mogła to robić starsza, przedbarokowa bryła.

Co warto obejrzeć przy wieży kościoła?

Wieża kryje kamienny portal wejściowy. Nad nim umieszczono kamienny herb rodu Lamotta z Frintropu, datowany na 1730 rok — a więc pochodzący z ostatniej fazy barokowej przebudowy. Obok herbu, w trzech niszach, stoją figury świętych z tego samego okresu: patrona kościoła świętego Mikołaja, świętego Floriana oraz świętego Jana Nepomucena. To najbardziej dekoracyjny element całej budowli i naturalny punkt, w którym warto się zatrzymać, zanim wejdzie się do środka.

Jak zaplanowany jest układ wnętrza?

Kościół ma plan prostokątny, z prostokątnym prezbiterium zamkniętym od wschodu półkoliście. Od zachodu do korpusu przylega graniastosłupowa w rzucie wieża — to ona, wraz z cebulastym hełmem z okresu przebudowy, nadaje budowli sylwetkę rozpoznawalną z daleka, mimo niewielkich rozmiarów samej miejscowości.

Czy budynek przetrwał do dziś bez zmian?

Nie do końca. W 1899 roku kościół strawił pożar, w którym stopił się średniowieczny dzwon — starszy nawet niż barokowa przebudowa z XVIII wieku. To jeden z niewielu udokumentowanych dramatycznych epizodów w historii świątyni po jej barokowej przebudowie, przypominający, że nawet murowane, pozornie niezniszczalne budowle nie są odporne na ogień.

Najczęstsze pytania

Komu poświęcony jest kościół? Świętemu Mikołajowi z Miry — jednemu z najpopularniejszych patronów kościołów w Europie Środkowej, czczonemu m.in. jako opiekun żeglarzy, dzieci i kupców.

Gdzie dokładnie znajduje się kościół? We wsi Světlá pod Ještědem, w powiecie Liberec, w kraju libereckim, u podnóża góry Ještěd w północnych Czechach.

Czy to zabytek chroniony prawem? Tak. Kościół figuruje na liście kulturních památek Republiki Czeskiej.

Co jest najstarszym elementem budowli? Fundamenty o romańskiej metryce, starsze niż obecna, barokowa bryła kościoła z 1643 roku i jej przebudowa z lat 1725–1730.

Co warto obejrzeć oprócz samej architektury? Kamienny herb rodu Lamotta z Frintropu nad portalem wieży oraz trzy nisze z figurami świętego Mikołaja, świętego Floriana i świętego Jana Nepomucena, pochodzące z okresu barokowej przebudowy.