Church of Saint Mery of Mount Carmel

Kościół Matki Bożej z Karmelu (Iglesia de Nuestra Señora del Carmen) znajduje się w Salamance, w Hiszpanii, przy Plaza de los Bandos, w samym centrum miasta. To barokowa świątynia, jedyny zachowany budynek dawnego klasztoru i kolegium karmelitów bosych pod wezwaniem św. Eliasza.

Jak nazywa się ten kościół i skąd wzięła się jego nazwa?

Pełna nazwa świątyni to Iglesia de Nuestra Señora del Carmen — Kościół Matki Bożej z Karmelu, znany też lokalnie jako "Carmen de Arriba" (Karmel Górny), by odróżnić go od innej salamanckiej świątyni karmelitańskiej położonej niżej, bliżej rzeki Tormes — "Carmen de Abajo". Wezwanie odnosi się do kultu Matki Bożej z Góry Karmel, patronki zakonu karmelitańskiego. Nazwa "Górny" nie jest przypadkowa — kościół stoi w wyższej części starego miasta, w odróżnieniu od świątyni położonej bliżej rzeki.

Jaka jest historia tego miejsca?

Karmelici bosi założyli w Salamance swoje kolegium — Colegio de San Elías — w 1581 roku. Pierwotny klasztor uległ poważnym zniszczeniom podczas powodzi, po której zakonnicy musieli szukać nowego miejsca. Ziemię pod nową siedzibę przekazała im rodzina Monroy, i to tam wzniesiono obecny kościół wraz z klasztorem. Budowę świątyni prowadzono w latach 1694–1703 według planów franciszkanina (karmelity) fray Antonio de Jesúsa María.

Losy zakonników były burzliwe. W 1809 roku, w czasie wojny na Półwyspie Iberyjskim i inwazji francuskiej, karmelici musieli opuścić fundację. Wrócili później, ale definitywnie stracili budynek w 1835 roku, gdy hiszpańskie prawa desamortyzacyjne (sekularyzacyjne) nakazały wywłaszczenie majątków kościelnych. Zakon nigdy nie odzyskał swojej świątyni — dziś kościół pełni funkcje parafialne, a klasztorne zabudowania w większości nie przetrwały; na ich miejscu powstała późniejsza Plaza de la Libertad.

Co warto zobaczyć wewnątrz i z zewnątrz?

Kościół ma układ trójnawowy: nawa główna nakryta jest sklepieniem kolebkowym, a nawy boczne — kopułami wspartymi na pendentywach. Taki schemat konstrukcyjny jest typowy dla hiszpańskiej architektury barokowej przełomu XVII i XVIII wieku i pozwala na uzyskanie wysokiej, jasnej przestrzeni wewnętrznej mimo skromnych, ceglano-kamiennych elewacji zewnętrznych. Fasada świątyni wychodzi na Plaza de los Bandos — jeden z ważniejszych placów w historycznym centrum Salamanki, otoczony też innymi zabytkowymi budynkami.

Gdzie znajduje się kościół i jak tam dojść?

Świątynia leży w obrębie starego miasta, w bliskiej odległości pieszej od Plaza Mayor — głównego placu Salamanki. Ze względu na centralne położenie najprościej dotrzeć tu pieszo, zwiedzając jednocześnie inne zabytki starówki. Okolica placu Bandos to typowa dla centrum Salamanki gęsta zabudowa z kamienia piaskowca, charakterystycznego dla lokalnej architektury.

Najczęstsze pytania

Czym różni się ten kościół od "Carmen de Abajo" w Salamance? To dwie odrębne świątynie karmelitańskie w mieście. Ten kościół, zwany "Carmen de Arriba" (Górnym), stoi w wyższej części starego miasta przy Plaza de los Bandos. "Carmen de Abajo" (Dolny) to inna świątynia, będąca pozostałością po innym, wcześniejszym klasztorze karmelitańskim, położona bliżej rzeki Tormes.

Kiedy powstał obecny budynek kościoła? Prace budowlane trwały w latach 1694–1703, według projektu fray Antonio de Jesúsa María. Zastąpił on wcześniejszy klasztor, zniszczony przez powódź.

Czy przy kościele wciąż działa klasztor karmelitański? Nie. Karmelici bosi zostali ostatecznie zmuszeni do opuszczenia fundacji w 1835 roku w wyniku hiszpańskich praw desamortyzacyjnych i nigdy nie odzyskali budynku. Dziś obiekt pełni funkcję kościoła.

Czy warto połączyć wizytę z innymi punktami starego miasta? Tak — ze względu na położenie przy Plaza de los Bandos, blisko Plaza Mayor, kościół łatwo włączyć do pieszej trasy po historycznym centrum Salamanki, wpisanym na listę UNESCO.