Church of Saint Matthias

Kościół św. Macieja stoi na wysokim cyplu nad doliną Szárki, w praskiej dzielnicy Dejvice, i jest widoczną z daleka dominantą dolnej Szárki.

Gdzie dokładnie stoi kościół i dlaczego akurat tutaj?

Wzniesienie nad doliną Szárki było zasiedlone już w epoce brązu — archeolodzy prowadzący tu badania pod koniec XIX wieku odkryli piece do wytopu brązu, groby ciałopalne kultury knowiskiej oraz pochówki szkieletowe w pozycji skurczonej charakterystyczne dla kultury łużyckiej, a także znaleziska z okresu słowiańskiego. Miejsce to od wieków miało więc znaczenie osadnicze, zanim stanęła na nim pierwsza świątynia.

Jaka legenda wiąże się z powstaniem kościoła?

Według podania książę Bolesław II miał kazać wznieść w tym miejscu pierwszą niewielką budowlę sakralną — rotundę lub kaplicę — już w 971 roku. Legenda opowiada, że władca zabłądził w lesie i trafił dokładnie tam, gdzie zginęli i zostali pochowani wojowie Ctirada, zdradzeni przez piękną Szárkę podczas tzw. wojny dziewcząt. W miejscu ich grobu miał czuwać dziki niedźwiedź, a księcia od niebezpieczeństwa uratować miało objawienie świętego Macieja. To właśnie ta opowieść tłumaczy wezwanie świątyni i jej symboliczne umiejscowienie nad doliną związaną z jedną z najsłynniejszych czeskich legend.

Jak zmieniała się budowla na przestrzeni wieków?

Pierwsza wiarygodna wzmianka o istniejącym tu kościele pochodzi z 1404 roku, co oznacza, że przez kolejne stulecia miejsce to nieprzerwanie pełniło funkcję sakralną. Stara świątynia przetrwała aż do 1770 roku, kiedy została rozebrana, a w jej miejsce od razu wzniesiono nowy, późnobarokowy kościół — ukończony w 1771 roku. To właśnie ta budowla stoi na cyplu do dziś i stanowi charakterystyczny akcent w krajobrazie Dejvic.

Co warto zobaczyć we wnętrzu?

Wnętrze kościoła utrzymane jest w stylu rokokowym, kontrastującym z późnobarokową bryłą zewnętrzną. Ołtarz główny, poświęcony świętemu Maciejowi, przypisywany jest malarzowi Kristiánowi Dittmannowi. Warto też zwrócić uwagę na otoczenie świątyni — obok kościoła znajduje się historyczny cmentarz Szárka, ściśle związany z parafią i dziejami tego miejsca.

Jakie znaczenie ma kościół dla tradycji Pragi?

Świątynia była tradycyjnym celem tzw. pielgrzymki świętomacierzowej (matějské), znanej z charakterystycznych piernikowych szopek sprzedawanych podczas odpustu. Choć dziś kojarzony z tą tradycją praski jarmark odbywa się w innym miejscu miasta, historyczne korzenie tego zwyczaju sięgają właśnie tego wzgórza nad Szárką i związanego z nim kultu świętego Macieja.

Najczęstsze pytania

Czym różni się ten kościół od praskiej "Matějské pouti"? Kościół był historycznym punktem odniesienia dla dorocznej pielgrzymki ku czci świętego Macieja, choć sam wielki miejski jarmark odbywający się dziś pod tą nazwą przeniesiono w inne miejsce Pragi.

Czy obecna budowla jest tą samą, którą wzniesiono w legendarnym 971 roku? Nie — pierwotna rotunda lub kaplica z X wieku nie zachowała się. Obecny kościół to późnobarokowa budowla z 1771 roku, wzniesiona po rozbiórce starszej świątyni poświadczonej źródłowo od 1404 roku.

Dlaczego kościół stoi w tak eksponowanym miejscu nad doliną? Wysoki cypel nad Szárką był zasiedlony i wykorzystywany rytualnie już w epoce brązu, a według legendy to właśnie tu książę Bolesław II doznał ocalającego objawienia świętego Macieja.

Co poza kościołem warto zobaczyć w okolicy? Bezpośrednio przy świątyni leży historyczny cmentarz Szárka, ściśle powiązany z miejscową parafią i wielowiekową historią tego wzgórza.