Church of Saint Martin

Kościół Świętego Marcina stoi w środku wsi Zibohlavy, kilka kilometrów od Kolína, i choć administracyjnie należy do rzymskokatolickiej parafii kolińskiej, sam budynek leży już poza miastem, na spokojnej wiejskiej działce. To niewielka, filialna świątynia, która przetrwała wieki wojen, pożarów i przebudów, zachowując przy tym średniowieczną wieżę jako jedyny fizyczny ślad swojej najstarszej historii.

Jak dotrzeć?

Zibohlavy leżą na trasie łączącej Kolín z okolicznymi miejscowościami Środkowych Czech, więc najwygodniej dojechać samochodem lub rowerem — to kilkanaście minut jazdy od centrum Kolína. Kościół stoi w samym centrum wsi, więc trudno go przeoczyć: prostokątna, kamienna bryła z wysoką wieżą widoczna jest już z daleka wśród niskiej zabudowy. Dla osób bez samochodu dogodniejszym punktem wyjścia bywa zwiedzanie Kolína, a Zibohlavy traktuje się jako dodatek do wycieczki po okolicy.

Co zobaczysz?

Obecny budynek pochodzi z 1873 roku i reprezentuje styl neoromański — to efekt odbudowy po serii nieszczęść, które dotknęły pierwotną świątynię. Z najstarszej, romańskiej budowli z XIII wieku zachowała się jedynie wieża, stojąca przed zachodnią fasadą; reszta kościoła powstała od nowa w XIX wieku. Bryła ma plan krzyża, z półkolistą apsydą od strony wschodniej i pojedynczą nawą, co nadaje wnętrzu skromny, ale harmonijny charakter typowy dla wiejskich świątyń tego regionu.

Wewnątrz warto zwrócić uwagę na wyposażenie z lat 80. XIX wieku, w tym ołtarz główny i ambonę wykonane przez rzeźbiarza Jana Mořica Černego z Kutnej Hory. Choć są to elementy stosunkowo młode jak na kościelną tradycję, reprezentują solidne rzemiosło typowe dla dziewiętnastowiecznego odnawiania czeskich świątyń wiejskich po zniszczeniach wcześniejszych stuleci.

Jaka jest historia miejsca?

Historia kościoła sięga XIII wieku, kiedy powstała pierwotna, romańska budowla. Po raz pierwszy jako kościół parafialny wzmiankowano go w 1358 roku. Los nie oszczędził jednak tego miejsca: w 1624 roku świątynia spłonęła, a trzy lata później została odbudowana. Niedługo potem, w 1639 roku, podczas wojny trzydziestoletniej kościół doszczętnie splądrowały wojska szwedzkie — epizod, który wpisuje się w szerszą historię zniszczeń, jakich doświadczyły Czechy Środkowe w tym okresie konfliktu religijnego i politycznego.

Po tych wydarzeniach kościół funkcjonował w mniej okazałej formie, aż w 1873 roku wzniesiono obecny, neoromański budynek, zachowując jedynie starą wieżę jako łącznik z pierwotną, średniowieczną fazą istnienia świątyni. Dziś obiekt jest wpisany na listę zabytków kultury Republiki Czeskiej, co potwierdza jego wartość historyczną i architektoniczną mimo skromnych rozmiarów.

Kiedy przyjechać?

Kościół pełni dziś funkcję kościoła filialnego parafii kolińskiej, a nabożeństwa odbywają się tylko w drugą i czwartą sobotę miesiąca o godzinie 14:30. To dobra wskazówka dla osób, które chciałyby zobaczyć wnętrze podczas mszy — w pozostałe dni świątynia bywa zamknięta, więc warto wcześniej zweryfikować dostępność, jeśli zależy nam na wejściu do środka, a nie tylko na obejrzeniu bryły z zewnątrz. Sama okolica wsi, z niewielką zabudową skupioną wokół kościoła, dobrze nadaje się na spokojny spacer i zdjęcia architektury sakralnej z dala od turystycznego zgiełku.

Najczęstsze pytania

Czy kościół w Zibohlavach jest tym samym co słynny kościół w centrum Kolína? Nie. W samym Kolínie stoi znacznie większy i bardziej znany kościół św. Bartłomieja. Kościół św. Marcina znajduje się w oddzielnej wsi Zibohlavy, administracyjnie podlegającej parafii kolińskiej, ale fizycznie odległej od centrum miasta.

Co zachowało się z pierwotnej, średniowiecznej budowli? Jedynie wieża stojąca przed zachodnią fasadą pochodzi jeszcze z romańskiego kościoła sprzed wieków — reszta budynku została odbudowana w 1873 roku w stylu neoromańskim.

Czy można zwiedzać kościół codziennie? Nabożeństwa odbywają się tylko w drugą i czwartą sobotę miesiąca o 14:30, dlatego dostępność wnętrza poza tymi terminami może być ograniczona.

Kto wykonał wyposażenie wnętrza? Główny ołtarz i ambonę wyrzeźbił Jan Mořic Černý z Kutnej Hory, w latach 80. XIX wieku, w ramach odnowienia wnętrza po przebudowie kościoła.