Church of Saint John the Baptist

Kościół św. Jana Chrzciciela stoi przy południowej pierzei Dolnego Rynku (Masarykovo náměstí) w Znojmie i razem z przylegającym klasztorem tworzy dawny zespół kapucyński — jeden z niewielu w mieście przykładów architektury barokowej powstałej z myślą o skromności zakonu, a nie o reprezentacji.

Skąd wziął się ten kościół?

Fundamenty świątyni i klasztoru położono w czerwcu 1628 roku, a uroczystość założycielską — z ustawieniem krzyża i wmurowaniem kamienia węgielnego — uświetnił swoją obecnością cesarz Ferdynand II. To właśnie kapucyni, zakon znany z surowych, jednonawowych kościołów bez zbędnego przepychu, zaprojektowali i wznieśli budowlę w duchu swojej reguły. Kompleks funkcjonował nieprzerwanie przez ponad trzy stulecia, aż do 1950 roku, kiedy władze komunistyczne zlikwidowały klasztor, a budynki przejęło wojsko. Po 1989 roku majątek nie wrócił do zakonu — dziś kościół pełni funkcję świątyni filialnej wobec parafii św. Mikołaja i odbywają się w nim regularne nabożeństwa.

Co warto zobaczyć w środku?

Wnętrze jest typowe dla architektury kapucyńskiej — prostokątna, jednonawowa budowla nakryta sklepieniem kolebkowym, bez ozdobnych detali fasady, za to z bogatym wyposażeniem barokowym. Ołtarz główny, ławki i organy pochodzą właśnie z epoki baroku. Centralnym punktem jest obraz ołtarzowy „Kazanie św. Jana Chrzciciela", namalowany w połowie XVIII wieku przez Lukáša Krackera — jednego z cenionych malarzy barokowych działających na Morawach. Do głównej nawy przylega boczna kaplica, a korytarz prowadzi dalej do krypty.

Czym jest krypta pod kościołem?

To jeden z najbardziej nietypowych elementów obiektu. Krypta pełniła funkcję publicznego ossarium czynnego w latach 1632–1780 — spoczywały tu szczątki zarówno zmarłych zakonników, jak i mieszkańców miasta, część w trumnach zdobionych ludowym malarstwem. Taka forma pochówku, łącząca zakonników ze świeckimi w jednym miejscu, była w owym czasie rzadkością i świadczy o silnej więzi klasztoru z lokalną społecznością.

Co jeszcze znajduje się przy kościele?

Od strony rynku, wystając z muru dziedzińca klasztornego, znajduje się otwarta barokowa kaplica z rzeźbą Chrystusa na Górze Oliwnej oraz figurami apostołów. To element, który łatwo przeoczyć, spacerując po Dolnym Rynku, a warto się przy nim zatrzymać — to jeden z niewielu zewnętrznych akcentów rzeźbiarskich całego założenia.

Jak dotrzeć i kiedy przyjechać?

Kościół leży w samym centrum Znojma, przy Dolnym Rynku, więc najłatwiej dotrzeć do niego pieszo z dowolnego punktu starego miasta — to kilka minut spaceru od głównego rynku i znojemskiego zamku. Ze względu na status świątyni czynnej najlepiej zaplanować wizytę poza godzinami nabożeństw, by móc spokojnie obejrzeć wnętrze i kaplicę na dziedzińcu.

Najczęstsze pytania

Czy kościół jest wciąż czynny? Tak, mimo że klasztor kapucynów zamknięto w 1950 roku i nie wrócił do zakonu po 1989 roku, sam kościół działa jako świątynia filialna parafii św. Mikołaja, z regularnymi nabożeństwami.

Co znajduje się w krypcie? Krypta służyła jako publiczne ossarium w latach 1632–1780, gdzie chowano zarówno zakonników, jak i mieszkańców miasta, część w trumnach zdobionych ludowym malarstwem.

Kto namalował obraz na ołtarzu głównym? Obraz „Kazanie św. Jana Chrzciciela" z połowy XVIII wieku wykonał Lukáš Kracker.

Gdzie dokładnie stoi kościół? Przy południowej pierzei Dolnego (Masarykova) Rynku w Znojmie, w bezpośrednim sąsiedztwie dawnego klasztoru kapucynów.