Church of Saint James the Greater

Kościół św. Jakuba Większego stoi w północno-zachodniej części głównego rynku w Úpicach, niewielkim mieście w powiecie Trutnov w kraju hradeckim, i jest wpisany na listę zabytków kultury Republiki Czeskiej.

Jak wyglądała historia świątyni?

Pierwsze wzmianki o kościele w tym miejscu sięgają XIV wieku — była to wówczas drewniana budowla, typowa dla tej części Czech w średniowieczu. Losy świątyni odmieniły się dramatycznie w 1625 roku, gdy wielki pożar strawił niemal całe miasto, w tym otaczające rynek domy i sam kościół. Odbudowę rozpoczęto już dwa lata później, w 1627 roku, a prace ukończono w 1629. Obecny, murowany kształt świątynia zawdzięcza jednak dopiero początkowi XVIII wieku — w 1705 roku kościół wzniesiono od podstaw w obecnej formie ze środków pozostawionych przez miejscowego proboszcza Pelikana, a budowę prowadził mistrz Jiří Schott z Broumova. Tego samego roku, 18 października 1705, świątynię konsekrował biskup królewiecki (königgrätzki) Tobias Becker.

Co warto zobaczyć w środku i na zewnątrz?

Kościół to jednonawowa budowla barokowa z prezbiterium zamkniętym trójbocznie od wschodu. Po stronie północnej znajduje się prostokątna zakrystia, a po stronie południowej — analogiczny prostokątny aneks; nad obydwoma pomieszczeniami, na piętrze, urządzono oratoria. Zachodnią fasadę wieńczy prostokątna w rzucie wieża, dobrze widoczna z każdego zakątka rynku i będąca punktem orientacyjnym Úpic.

Wnętrze kryje kilka cennych elementów wyposażenia. Uwagę zwraca cynowa chrzcielnica z 1665 roku, ozdobiona wczesnobarokową dekoracją figuralną — a więc starsza niż obecny korpus kościoła, co świadczy o tym, że część wyposażenia przetrwała pożar lub pochodzi jeszcze z okresu odbudowy sprzed 1705 roku. Drugim godnym uwagi zabytkiem jest barokowa ambona z 1704 roku, dzieło rzeźbiarza A. Seidla z Trutnova — powstała niemal równocześnie z ukończeniem obecnej budowli.

Dla kogo jest to miejsce i jak je zwiedzić?

Kościół św. Jakuba Większego to typowy przykład niewielkiej, prowincjonalnej świątyni barokowej z przełomu XVII i XVIII wieku, jakich wiele w regionie podkrkonoszskim. Jego wartość leży nie w monumentalnej skali, lecz w czytelnej, dobrze zachowanej historii — od średniowiecznej drewnianej kaplicy, przez katastrofę pożaru, po odbudowę sfinansowaną legatem miejscowego duchownego. To dobry przystanek dla podróżujących po okolicach Trutnova i Krkonoszy, którzy chcą zobaczyć lokalną architekturę sakralną bez tłumów typowych dla wielkich praskich świątyń. Rynek w Úpicach, przy którym stoi kościół, tworzy naturalne centrum spacerowe miasteczka.

Ponieważ kościół pełni funkcję parafialną, zwiedzanie wnętrza najlepiej zaplanować w porze nabożeństw lub sprawdzić lokalnie godziny otwarcia — mniejsze kościoły parafialne w Czechach rzadko mają stałe godziny turystyczne poza sezonem. Sama bryła i wieża są jednak dostępne do oglądania z zewnątrz przez cały rok, a spacer wokół rynku pozwala docenić usytuowanie świątyni w układzie urbanistycznym miasta.

Najczęstsze pytania

Jak stary jest kościół św. Jakuba Większego w Úpicach? Pierwsza, drewniana świątynia w tym miejscu pochodzi z XIV wieku. Obecny, murowany kościół w formie barokowej wzniesiono w 1705 roku, po wcześniejszej odbudowie z lat 1627–1629 następującej po pożarze miasta z 1625 roku.

Kto zbudował obecny kościół? Budowę w 1705 roku sfinansowano ze spadku po proboszczu Pelikanie, a prowadził ją mistrz budowlany Jiří Schott z Broumova.

Co jest najcenniejszym elementem wyposażenia? Cynowa chrzcielnica z 1665 roku z wczesnobarokową dekoracją figuralną oraz barokowa ambona z 1704 roku autorstwa A. Seidla z Trutnova.

Gdzie dokładnie stoi kościół? W północno-zachodniej części głównego rynku w Úpicach, w powiecie Trutnov, w kraju hradeckim, na wschodzie Czech.