Church of Saint James

Kościół św. Jakuba Większego w Libiši to skromna gotycka świątynia z końca XIV wieku, stojąca w północno-wschodnim krańcu wsi, kilka kilometrów od Neratovic w powiecie Mělník. Z zewnątrz wygląda niepozornie, ale we wnętrzu kryje jeden z najcenniejszych zespołów malowideł ściennych w środkowych Czechach — dlatego warto się tu zatrzymać nawet przy krótkim objeździe okolic Łaby.

Od kiedy istnieje kościół w Libiši?

Najstarsza pisemna wzmianka o kościele św. Jakuba w Libiši pochodzi z 1352 roku, ale sama budowla, którą można oglądać dziś, jest nieco młodsza. W 1391 roku miejscowi fundatorzy zawarli umowę z murarzem Petrem Lútką na wzniesienie nowej świątyni — prawdopodobnie na miejscu wcześniejszego, romańskiego kościółka. Kolejny ważny etap to rok 1541, kiedy dobudowano wieżę; datę tę potwierdza kamienna tablica umieszczona przy wejściu.

Jak zbudowany jest kościół?

To niewielka jednonawowa budowla z prezbiterium zamkniętym pięciobocznie i przykrytym żebrowym sklepieniem, podczas gdy sama nawa ma płaski strop. Wejście prowadzi od strony południowej. Taki układ — skromny korpus z bogato sklepionym prezbiterium — jest typowy dla wiejskich kościołów gotyckich tego regionu i pozwala od razu rozpoznać najstarszą, XIV-wieczną część budowli.

Co przedstawiają freski wewnątrz?

Malowidła powstały wkrótce po wzniesieniu kościoła, jeszcze w końcu XIV wieku, i należą do najlepiej zachowanych przykładów malarstwa gotyckiego w regionie — pokrywają niemal wszystkie ściany nawy i prezbiterium. Na skrzydłach dawnego cyklu widoczne są półpostacie proroków Joela i Habakuka, a niżej św. Wacław w płytowej zbroi i naprzeciw niego św. Ludmiła. Osobną scenę stanowi św. Jakub przedstawiony z tradycyjnymi atrybutami pielgrzyma — w podróżnym stroju i z kijem — a nad nim półpostacie proroków Izajasza i Jeremiasza. W dolnych partiach ścian rozwija się cykl pasyjny: Chrystus w Ogrójcu, pojmanie, biczowanie i wyszydzenie, droga krzyżowa oraz ukrzyżowanie.

Paradoksalnie freski przetrwały do naszych czasów właśnie dzięki temu, że w XV wieku, w czasach wojen husyckich, zostały zabielone wapnem — warstwa tynku chroniła malowidła przed zniszczeniem i wilgocią przez kolejne stulecia, aż do ich odkrycia i konserwacji w czasach nowożytnych.

Do jakiej parafii należy kościół?

Kościół św. Jakuba Większego w Libiši wchodzi w skład rzymskokatolickiej parafii w Neratovicach i pełni funkcję kościoła filialnego, obsługującego niewielką społeczność wsi.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się kościół? W miejscowości Libiš, w powiecie Mělník w środkowych Czechach, na północno-wschodnim krańcu wsi, tuż przy Neratovicach (współrzędne: 50,2801189 N, 14,50157 E).

Czy to ten sam kościół, co inne "Church of Saint James" na świecie? Nie. Nazwa św. Jakuba noszą dziesiątki kościołów na całym świecie, ale ten w Libiši to konkretna, niewielka gotycka świątynia wiejska w środkowych Czechach — nie należy jej mylić z podobnie nazwanymi obiektami w innych krajach.

Co jest największą atrakcją tego kościoła? Kompletny, gotycki cykl malowideł ściennych z końca XIV wieku, obejmujący postacie świętych patronów czeskich (Wacława i Ludmiły) oraz rozbudowany cykl pasyjny — rzadkość w skali tak niewielkiej, wiejskiej budowli.

Czy kościół jest dostępny do zwiedzania? Świątynia ma charakter parafialny i nie jest na co dzień otwarta jak muzeum — wnętrze, w tym freski, można zobaczyć w ramach okazjonalnych oprowadzań i wydarzeń organizowanych przez gminę Libiš, warto więc sprawdzić aktualny harmonogram przed wizytą.

Czy przy kościele zachowały się inne zabytkowe elementy? Tak — poza freskami do najstarszych elementów należy samo prezbiterium z żebrowym sklepieniem oraz kamienna tablica erekcyjna wieży z 1541 roku, widoczna przy wejściu do świątyni.