Church of Saint Cunigunde

Kościół św. Kunhuty stoi na Vratislavovo náměstí, głównym placu Nového Města na Moravě, i jest najstarszym zabytkiem architektonicznym w mieście. To kościół parafialny, należący do dekanatu żďárskiego diecezji brneńskiej, wpisany na listę zabytków kultury Republiki Czeskiej.

Skąd wzięła się jego obecna forma?

Najstarszą częścią budowli jest gotyckie prezbiterium z XIV wieku — to ono nadaje kościołowi jego historyczny rdzeń. Nawę dobudowano dopiero w połowie XV wieku, a więc budowa rozciągnęła się na ponad sto lat. Kolejnym etapem była wieża: w 1499 roku dostawiono dzwonnicę, którą w 1592 roku przebudowano na pełnoprawną wieżę kościelną. Taki rozstaw dat pokazuje, że kościół rósł stopniowo, warstwa po warstwie, zamiast powstać jako jednolity projekt.

Jak wielki pożar zmienił wnętrze?

W 1723 roku miasto strawił wielki pożar, który nie oszczędził też kościoła — budynek spłonął razem z resztą Nowego Města. Odbudowa nie nastąpiła od razu: dopiero szesnaście lat później, a więc około 1739 roku, dobudowano nową zakrystię od strony południowej, a pomieszczenie po stronie północnej przekształcono w tzw. Czarną Kaplicę. Ta nazwa sama w sobie jest ciekawostką, którą warto sprawdzić na miejscu — przewodnicy parafialni chętnie opowiadają o jej pochodzeniu.

Co przyciąga wzrok na elewacji?

Zdecydowanie najbardziej rozpoznawalnym elementem kościoła jest fasada pokryta sgraffitem. Dzieło to w latach 1928–1929 wykonał akademicki malarz Karel Němec, czerpiąc inspirację ze scen Starego i Nowego Testamentu. Dekoracja pokrywa niemal całą powierzchnię elewacji — łącznie około 520 metrów kwadratowych — co czyni ją jednym z większych tego typu przedsięwzięć na Vysočinie z okresu międzywojennego. Warto obejść kościół dookoła, żeby dostrzec, jak poszczególne sceny biblijne układają się w spójną narrację na murach.

Kto spoczywa w krypcie?

Pod prezbiterium znajduje się krypta, w której pochowano przedstawicieli miejscowych rodów szlacheckich — Dubských i Kratzerów. To przypomnienie, że kościół przez wieki pełnił funkcję nie tylko duchowego, ale i społecznego centrum miasta, związanego z lokalnymi elitami.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie stoi kościół? Na Vratislavovo náměstí — głównym placu Nového Města na Moravě, w samym centrum miasta, więc trafienie na miejsce nie sprawia trudności.

Czy to najstarszy zabytek w mieście? Tak, źródła wskazują kościół św. Kunhuty jako najstarszy zachowany zabytek architektoniczny Nového Města na Moravě, z gotyckim prezbiterium sięgającym XIV wieku.

Co warto obejrzeć poza wnętrzem? Fasadę ze sgraffitem Karla Němca z lat 1928–1929 — pokrywa ona niemal całą elewację i przedstawia sceny biblijne, co samo w sobie jest rzadkością w regionie.

Czy kościół pełni funkcję parafialną także dziś? Tak, jest kościołem parafialnym należącym do dekanatu żďárskiego diecezji brneńskiej i nadal służy lokalnej wspólnocie wiernych.