Church of Saint Barbara

Kaplica świętej Barbary stoi w Bakovie nad Jizerou, w czeskim kraju środkowoczeskim, kilkaset metrów od miejscowego dworca kolejowego, na terenie dawnego cmentarza przy dzisiejszej ulicy prowadzącej w stronę stacji. Choć miejscowi nazywają ją "kościołem" ze względu na rozmiar, formalnie jest to kaplica — niewielka, jednonawowa budowla, do której od dawna prowadzi ozdobna renesansowa brama.

Jak stara jest kaplica i skąd wzięło się jej wezwanie?

Budowla powstała na początku XVI wieku w stylu późnogotyckim. Pierwotnie pełniła funkcję kościoła parafialnego, a z czasem, w okresie reformacji, służyła jako miejsce spotkań Jednoty Braci Czeskich — wspólnoty religijnej silnie zakorzenionej w tej części Czech. Po zmianach wyznaniowych obiekt wrócił do użytku katolickiego i przyjął wezwanie świętej Barbary, patronki między innymi górników i dobrej śmierci, co było częstym wyborem dla kaplic cmentarnych.

Co zmieniło się w kaplicy na przestrzeni wieków?

Pierwszą udokumentowaną odnowę przeprowadzono w 1614 roku. Znacznie większą przebudowę kaplica przeszła jednak na przełomie XVII i XVIII wieku — w latach 1701–1702 nadano jej obecny, barokowy charakter za sprawą budowniczego M. Raimondiego. Z tego okresu pochodzi także tablicowy szczyt fasady z datą 1701. Budynek jest prostokątny, jednonawowy, zamknięty wielobocznie ukształtowanym prezbiterium. Nawa nakryta jest płaskim stropem, a prezbiterium — sklepieniem kolebkowym. Fasady pozostały gładkie, bez bogatej dekoracji, ożywione jedynie półkoliście zamkniętymi oknami. Kolejne remonty odnotowano w latach 1817 i 1920.

Co warto zobaczyć wewnątrz i przed wejściem?

Główny ołtarz tworzy rzeźbiarska kompozycja przedstawiająca świętą Barbarę, świętą Ludmiłę, świętą Marię Magdalenę oraz krucyfiks — dzieło J. Jelínka z pobliskich Kosmonos, datowane na 1743 rok. Do kaplicy prowadzi renesansowa brama w formie ediculi z półkolumnami, zwieńczona trójkątnym frontonem z inskrypcją i reliefową dekoracją — jeden z najbardziej charakterystycznych detali całego założenia. Wokół kaplicy zachował się dawny cmentarz z sześcioma klasycystycznymi nagrobkami z XIX wieku; kamienie są dziś w różnym, momentami mocno nadwerężonym stanie, ale wciąż czytelne.

Czy kaplica jest chroniona prawnie?

Tak. Kaplica świętej Barbary wraz z bramą wjazdową, murem otaczającym założenie oraz niewielką kaplicą wnękową z krucyfiksem jest wpisana do rejestru zabytków kultury.

Najczęstsze pytania

Czy to kościół czy kaplica? Formalnie jest to kaplica cmentarna, choć ze względu na wielkość bywa potocznie nazywana kościołem.

Komu jest poświęcona? Świętej Barbarze — stąd też potoczna nazwa "kaplica świętej Barbary".

Jak daleko jest do dworca kolejowego? Kaplica leży w bliskim sąsiedztwie dworca w Bakovie nad Jizerou, po drodze prowadzącej w jego stronę.

Co jest najcenniejszym elementem wyposażenia? Barokowy ołtarz główny z 1743 roku ze scenami świętej Barbary, świętej Ludmiły i świętej Marii Magdaleny autorstwa J. Jelínka z Kosmonos, a także renesansowa brama wejściowa.

Czy w pobliżu zachował się cmentarz? Tak, wokół kaplicy znajduje się dawny cmentarz z sześcioma klasycystycznymi nagrobkami z XIX wieku.