Chapel of Saints Peter and Paul (Jejkov)

Kaplica Świętych Piotra i Pawła kryje się w rogu muru dawnego klasztoru kapucynów na wzgórzu Jejkov w Třebíču. To niewielki, łatwy do przeoczenia obiekt — a jednak jego historia sięga głębiej niż stojący opodal kościół klasztorny i wiąże się z jednym z najbardziej dramatycznych momentów w dziejach miasta.

Kto i po co postawił tę kaplicę?

Kaplicę ufundował w 1657 roku Pavel Blažek, młynarz mieszkający na Jejkovie. Miejsce nie zostało wybrane przypadkowo. To właśnie tutaj, na trzeci dzień po Wielkanocy 1629 roku, niekatolicy z Třebíča i okolic żegnali się z miastem i rodzinną ziemią, zanim ruszyli na wygnanie. Zanim tłum wygnańców przeprawił się przez rzekę Jihlavę i wyruszył na wschód, przemówili do niego kaznodzieje — Vavřinec Justýn oraz Jakub Petrozelin zwany Kunštátským. Kaplica, podobnie jak wzniesiony później nieopodal kościół klasztorny, miała upamiętniać powrót Kościoła katolickiego do miasta. Świadczy o tym napis umieszczony nad wejściem: „Anno, quo alma fides renata Trebicii” — łacińska formuła oznaczająca rok, w którym w Třebíču na nowo zakwitła żywa wiara.

Jak wyglądała pierwotnie?

W swojej pierwotnej formie kaplica miała kształt loggii — była otwarta z trzech stron, a jedynie ściana zwrócona w stronę rzeki pozostawała zamknięta. Wewnątrz, na niewielkim ołtarzyku, umieszczono obraz przedstawiający świętych Piotra i Pawła. Autorem tego wizerunku jest Josef Kozlanský, nauczyciel gimnazjum w Třebíču w latach 1901–1907 — obraz powstał więc znacznie później niż sama budowla i zastąpił zapewne wcześniejsze wyposażenie.

Co działo się z kaplicą przez kolejne stulecia?

Budowla przechodziła kilka remontów. Pierwszy odnotowano w 1829 roku. Podczas drugiego, w 1875 roku, zamurowano trzy pierwotnie otwarte ściany loggii, nadając kaplicy formę zamkniętego, jednolitego wnętrza, jaką w dużej mierze zachowała do dziś. Największa zmiana nastąpiła jednak w 1938 roku — w związku z budową miejskiej kanalizacji kaplicę przeniesiono z jej pierwotnego miejsca (dziś to okolice skrzyżowania ulic Smila Osovského i Kateřiny z Valdštejna) do obecnej lokalizacji, w róg muru okalającego dawny klasztor kapucynów. Najnowsza, kompleksowa renowacja trwała w latach 2021–2025, a uroczyste otwarcie odnowionego obiektu dla publiczności odbyło się 18 czerwca 2025 roku.

Gdzie dokładnie stoi kaplica?

Obiekt znajduje się w Třebíču, w kraju Wysoczyna, przy współrzędnych 49,214181 N, 15,887231 E — kilkadziesiąt metrów od kościoła Przemienienia Pańskiego, z którym dzieli dawny teren klasztorny na Jejkovie, choć jest od niego zupełnie odrębnym, znacznie starszym obiektem sakralnym.

Najczęstsze pytania

Czy to ten sam obiekt, co kościół Przemienienia Pańskiego na Jejkovie? Nie. To dwie osobne budowle tego samego dawnego zespołu klasztornego kapucynów. Kaplica Świętych Piotra i Pawła jest znacznie mniejsza i starsza — powstała w 1657 roku, podczas gdy kościół klasztorny konsekrowano dopiero w 1693 roku.

Dlaczego kaplicę w ogóle wzniesiono w tym miejscu? Bo to tu, w 1629 roku, niekatoliccy mieszkańcy Třebíča żegnali się z miastem przed wygnaniem. Fundator, młynarz Pavel Blažek, upamiętnił to miejsce niespełna trzydzieści lat później.

Czy kaplica zawsze stała w obecnym miejscu? Nie — pierwotnie stała bliżej rzeki, na dzisiejszym skrzyżowaniu ulic Smila Osovského i Kateřiny z Valdštejna. Przeniesiono ją w 1938 roku w związku z budową kanalizacji.

Co oznacza łaciński napis nad wejściem? „Anno, quo alma fides renata Trebicii” to formuła upamiętniająca rok odrodzenia się katolickiej wiary w Třebíču.

Czy kaplicę można dziś zwiedzać? Po zakończonej w 2025 roku renowacji obiekt bywa okazjonalnie otwierany dla zwiedzających i pełni funkcję sakralną przy okolicznościowych nabożeństwach.