Chapel of Saint Barbara

Kaple świętej Barbory to niewielki, ceglany kościółek stojący dziś na terenie Górniczego Muzeum w ostrawskiej dzielnicy Petřkovice. Choć wygląda na skromny, prowincjonalny obiekt sakralny, kryje w sobie historię migracji, przemysłowego rozwoju regionu i społecznego zaangażowania, które uratowało go przed rozbiórką.

Gdzie znaleźć kaplicę?

Kaplica stoi w Petřkovicach, w północno-zachodniej części Ostrawy, na terenie skansenu górniczego prowadzonego jako oddział Muzea Ostrawy. To miejsce łączy w sobie ekspozycję dawnych obiektów przemysłu wydobywczego z zabytkami architektury sakralnej przeniesionymi tu z innych części miasta. Dojazd komunikacją miejską lub samochodem z centrum Ostrawy zajmuje kilkanaście-kilkadziesiąt minut, a zwiedzanie kaplicy warto łączyć z wizytą w pozostałej części ekspozycji muzealnej.

Jak powstała i dlaczego stanęła w innym miejscu?

Budynek nie stał zawsze w Petřkovicach. Pierwotnie wzniesiono go w centrum Ostrawy, w okolicy dzisiejszej ulicy Českobratrská, jako zamiennik za wcześniejszą kaplicę zburzoną w związku z rozbudową zakładów Vitkovic. Projekt przygotował architekt František Jureček, nadając budowli formę charakterystyczną dla przemysłowej secesji końca XIX wieku — surowa, nieotynkowana cegła miała podkreślać związek obiektu z fabrycznym otoczeniem miasta.

Powstanie kaplicy w latach 80. XIX wieku wiązało się bezpośrednio z falą migracji zarobkowej. Do rozwijającej się Ostrawy napływali wówczas licznie robotnicy z Polski i Galicji, szukający pracy w hutach i kopalniach. Dla nich właśnie zbudowano nowe miejsce modlitwy, poświęcone czczonej w Polsce Matce Boskiej Częstochowskiej — patronce, która miała przypominać przybyszom o rodzinnych stronach.

Jak kaplica trafiła do muzeum i zmieniła patrona?

Los budynku odwrócił się na początku lat 90. XX wieku. Po dekadach użytkowania obiekt był w złym stanie technicznym, a władze rozważały nawet jego rozbiórkę. Do akcji wkroczyli członkowie Klubu Przyjaciół Muzeum Górniczego, którzy zorganizowali rozbiórkę kaplicy na elementy, jej przewiezienie i ponowne złożenie na terenie skansenu w Petřkovicach. Dzięki temu zabytek nie zniknął bezpowrotnie z krajobrazu miasta, lecz zyskał nową lokalizację i nowe przeznaczenie.

Przy tej okazji zmienił się także patron świątyni. Wnętrze uzupełniono oryginalną drewnianą rzeźbą świętej Barbory pochodzącą z kopalni Anselm — świętej powszechnie czczonej przez górników jako ich opiekunka. To właśnie jej wizerunek zdecydował o nowym wezwaniu obiektu, zastępując dotychczasową Matkę Boską Częstochowską. Uroczyste poświęcenie odbytej w nowym miejscu kaplicy miało miejsce 4 grudnia 1993 roku — w dzień świętej Barbory, tradycyjnie obchodzony przez społeczność górniczą.

Co warto wiedzieć, planując wizytę?

Kaplica świętej Barbory to dziś element większej trasy zwiedzania Górniczego Muzeum w Petřkovicach, gdzie prezentowane są także maszyny wydobywcze, budynki towarzyszące dawnym kopalniom i inne elementy przemysłowego dziedzictwa Ostrawy. Zwiedzanie samej kaplicy zajmuje niewiele czasu, dlatego najlepiej zaplanować je jako część dłuższej wizyty w całym skansenie. Warto sprawdzić godziny otwarcia placówki przed przyjazdem, ponieważ mogą się różnić w zależności od sezonu.

Najczęstsze pytania

Gdzie pierwotnie stała kaplica świętej Barbory? W centrum Ostrawy, w rejonie dzisiejszej ulicy Českobratrská — zbudowano ją jako zamiennik wcześniejszej kaplicy zburzonej w związku z rozbudową zakładów Vitkovic.

Komu pierwotnie była poświęcona kaplica? Matce Boskiej Częstochowskiej — patronce szczególnie czczonej przez robotników z Polski i Galicji, którzy w XIX wieku masowo przybywali do Ostrawy w poszukiwaniu pracy.

Dlaczego kaplicę przeniesiono do Petřkovic? Na początku lat 90. XX wieku budynek był w złym stanie i groziła mu rozbiórka. Członkowie Klubu Przyjaciół Muzeum Górniczego uratowali go, przenosząc element po elemencie na teren skansenu.

Skąd wzięło się nowe wezwanie świętej Barbory? Po przeniesieniu wnętrze wzbogacono o drewnianą rzeźbę świętej Barbory z kopalni Anselm, patronki górników, co zadecydowało o zmianie patronatu i poświęceniu kaplicy 4 grudnia 1993 roku.