Cemetery of Comillas

Cmentarz w Comillas to jeden z najbardziej niezwykłych cmentarzy północnej Hiszpanii — nekropolia wpisana w ruiny średniowiecznego kościoła, przekształcona pod koniec XIX wieku w dzieło architektury modernistycznej. Leży na najwyższym wzniesieniu miasteczka Comillas w Kantabrii, skąd roztacza się jeden z najpiękniejszych widoków na całe wybrzeże tej części Hiszpanii.

Dlaczego cmentarz powstał w ruinach kościoła?

Miejsce pochówku zaaranżowano wokół pozostałości starej gotyckiej świątyni, z której do dziś zachowały się fragmenty ostrołukowych arkad oraz ciosowych murów. Zamiast usuwać te pozostałości, architekt postanowił włączyć je w kompozycję cmentarza, dzięki czemu nowa nekropolia zyskała niepowtarzalny, na wpół romantyczny charakter — kontrast pomiędzy wyblakłymi ruinami a nowoczesną, secesyjną formą.

Kto zaprojektował przebudowę?

Przebudowy cmentarza w 1893 roku podjął się Lluís Domènech i Montaner, jeden z czołowych przedstawicieli katalońskiego modernizmu, znany później m.in. z Pałacu Muzyki Katalońskiej w Barcelonie. W Comillas zaprojektował on otaczający teren mur zdobiony charakterystycznymi dla epoki elementami: smukłymi pinaklami, krzyżami o czterech ramionach oraz efektowną bramą wejściową w formie łuku.

Czym jest Anioł Stróż z Comillas?

Najbardziej rozpoznawalnym elementem cmentarza jest marmurowa rzeźba Anioła Stróża, umieszczona na narożniku dawnego muru kościelnego. Figurę zaprojektował katalański rzeźbiarz Josep Llimona. Anioł, z rozłożonymi skrzydłami przypominającymi ptaka szykującego się do lotu, spogląda w stronę morza — Domènech chciał w ten sposób nadać miejscu nastrój ponadczasowego spokoju, kontrastującego z surowością otaczających ruin.

Jakie inne elementy modernistyczne warto zobaczyć?

Oprócz muru i figury anioła, Domènech i Montaner zaprojektował także rodzinny grobowiec (kryptę) rodziny Joaquína del Piélago. To właśnie tam architekt pozwolił sobie na najbardziej swobodne, modernistyczne akcenty formalne — na powierzchni nagrobka pojawia się motyw skręconej, falującej linii, nawiązujący do secesyjnego zamiłowania do organicznych, płynnych kształtów. Ten detal wyraźnie odróżnia grobowiec od typowych, symetrycznych form funeralnych XIX wieku.

Dlaczego warto odwiedzić to miejsce?

Cmentarz w Comillas łączy w sobie kilka warstw historii: średniowieczne fundamenty sakralne, dziewiętnastowieczną wizję architektoniczną jednego z najważniejszych twórców katalońskiego modernizmu oraz spektakularne położenie z widokiem na Ocean Atlantycki. To rzadki przykład miejsca, w którym architektura funeralna została potraktowana jako pełnoprawne dzieło sztuki, a nie wyłącznie użytkowa przestrzeń. Spacer między starymi murami, rzeźbą anioła i grobowcami pozwala zobaczyć, jak modernizm — kojarzony zwykle z kolorowymi fasadami Barcelony — potrafił przenikać także do architektury sepulkralnej na hiszpańskiej prowincji.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się cmentarz w Comillas? W najwyższej części miasteczka Comillas, w regionie Kantabria, na północnym wybrzeżu Hiszpanii.

Kto zaprojektował przebudowę cmentarza? Katalański architekt Lluís Domènech i Montaner, w 1893 roku.

Czyje dzieło stanowi rzeźba anioła? Autorem marmurowej figury Anioła Stróża jest rzeźbiarz Josep Llimona.

Co jest szczególnego w krypcie rodziny del Piélago? Nagrobek zdobi modernistyczny motyw skręconej, falującej linii na jego powierzchni, zaprojektowany przez Domènecha i Montanera.