Caves of Folx-les-Caves

Groty Folx-les-Caves to jeden z najbardziej nietypowych podziemnych obiektów w prowincji Brabancja Walońska w Belgii. Pod niewielką miejscowością Folx-les-Caves, wchodzącą w skład gminy Orp-Jauche, kryje się sieć sztucznych wyrobisk zajmująca aż sześć hektarów powierzchni. To nie są jaskinie w klasycznym, geologicznym rozumieniu — to dawny kamieniołom, wykuty ręcznie w miękkiej skale wapiennej.

Skąd wzięły się groty pod Folx-les-Caves?

Podziemia powstały w wyniku eksploatacji tufu — miękkiego, łatwego w obróbce kamienia wapiennego, bogatego w węglan wapnia. Surowiec ten wydobywano głównie z myślą o zastosowaniu rolniczym: mielony tuf służył jako nawóz wapienny do użyźniania okolicznych pól. Dokładny czas powstania wyrobisk pozostaje niepewny. Część lokalnych podań łączy je z czasami prehistorycznymi, jednak bardziej prawdopodobna wydaje się teza, że prace górnicze rozpoczęto między późnym okresem rzymskim a wczesnym średniowieczem. Wiadomo natomiast, że same groty istniały już przed rokiem 1606 — to najstarsza pewna data odnosząca się do tego miejsca.

Jak wykorzystywano podziemia na przestrzeni wieków?

Historia grot to przede wszystkim historia schronienia. Mieszkańcy okolicy chronili się w nich podczas kolejnych konfliktów zbrojnych — od czasów, gdy region nawiedzały wojska przemieszczające się przez Niderlandy, aż po drugą wojnę światową, kiedy podziemne korytarze dawały ochronę przed okupacją niemiecką. Rozległy labirynt chodników posłużył też jako kryjówka osobom stojącym poza prawem — najbardziej znanym epizodem jest historia bandy Pierre'a Colona i jego żony Marie Tirion, którzy ukrywali się tu, zanim zostali schwytani i skazani na śmierć przez powieszenie.

W czasach pokoju groty pełniły funkcje znacznie bardziej przyziemne. Stała, chłodna temperatura panująca kilkanaście metrów pod ziemią sprawiła, że wyrobiska wykorzystywano jako magazyn maszyn rolniczych, a przez wiele lat prowadzono w nich także uprawę pieczarek — podziemny klimat okazał się dla grzybów wręcz idealny.

Czy można dziś zwiedzić groty Folx-les-Caves?

Wejście do podziemi prowadzi wąskimi, stromymi schodami, które opuszczają się na głębokość około piętnastu metrów. Ze względu na skalę i nieregularny układ korytarzy obiekt wymaga ostrożności, dlatego od 1993 roku, gdy groty wpisano na listę obiektów chronionych, pozostają w rękach prywatnych i nie są ogólnodostępne dla turystów indywidualnych.

Jedyną legalną formą zwiedzania są zorganizowane wycieczki szkolne, prowadzone we współpracy z Muzeum Interpretacji Archeologicznej Brabancji Walońskiej (MiaBw) z siedzibą w Hélécine. To właśnie ta instytucja zajmuje się dokumentowaniem historii grot i przybliżaniem jej młodszym odbiorcom.

Najczęstsze pytania

Czy groty Folx-les-Caves są jaskiniami naturalnymi? Nie. Powstały jako wynik ręcznego wydobycia tufu wapiennego, a nie w wyniku procesów geologicznych.

Jak duże jest to podziemne wyrobisko? Sieć korytarzy zajmuje powierzchnię około sześciu hektarów pod powierzchnią ziemi.

Czy da się je zwiedzić samodzielnie? Nie — obiekt jest własnością prywatną, a dostęp ograniczony jest do wycieczek szkolnych organizowanych z muzeum MiaBw w Hélécine.

Do czego służyły groty w przeszłości? Były schronieniem w czasie wojen, kryjówką dla band przestępczych, magazynem maszyn rolniczych oraz miejscem uprawy pieczarek.