Castle Rožmitál pod Třemšínem

Zamek Rožmitál pod Třemšínem stoi w samym centrum miasteczka o tej samej nazwie, w powiecie Příbram, i choć z zewnątrz wygląda na renesansową rezydencję, jego korzenie sięgają średniowiecznego gródka obronnego. To miejsce, w którym przeplatają się losy czeskiej szlachty, praskich arcybiskupów i XX-wiecznej historii Czech.

Jak zaczęła się historia tego miejsca?

Na początku XIII wieku Oldřich z rodu Buziców wzniósł tu blatny (ziemny) hrad – drewniano-ziemną budowlę obronną typową dla wczesnego średniowiecza. Oldřich jako pierwszy w rodzie zaczął używać przydomku „z Rožmitálu", od którego pochodzi nazwa całej miejscowości. Jego potomkowie, panowie z Rožmitálu, władali twierdzą przez kolejne dziesięciolecia. Około 1347 roku połowę majątku wraz z licznymi dobrami przekazali arcybiskupstwu praskiemu – gest, który już w średniowieczu związał to miejsce z kościelną hierarchią Czech.

Kto przekształcił gródek w rezydencję?

Kluczową postacią w historii zamku był Zdeněk Lev z Rožmitálu, za którego czasów powstał główny korpus dzisiejszej budowli. Warto dodać, że w Rožmitálu około 1430 roku urodziła się Johana z Rožmitálu, późniejsza żona króla Jerzego z Podiebradów – co świadczy o znaczeniu rodu w tamtym okresie. Po śmierci Zdeňka Lva w 1535 roku jego synowie, obciążeni długami, sprzedali majątek nowemu właścicielowi.

Prawdziwą przemianę przyniósł rok 1555, gdy dobra rožmitálskie za 11 000 kop groszy nabył Florián Gryspek z Gryspachu, wysoki urzędnik królewski. To on w latach 1559–1564 zlecił przebudowę starej twierdzy na renesansową rezydencję. Z pierwotnych, owalnych murów obronnych wyrósł wówczas główny „Wielki Pałac", który do dziś stanowi trzon zamkowej zabudowy.

Co wydarzyło się po bitwie na Białej Górze?

Rodzina Gryspeków władała Rožmitálem do lat 1621–1622. Po przegranej przez stan czeski bitwie na Białej Górze majątek został skonfiskowany i przekazany arcybiskupstwu praskiemu. W rękach kościelnych zamek pozostał niemal trzy wieki – aż do 1948 roku, gdy w ramach powojennych przemian został znacjonalizowany przez państwo. W tym długim okresie praskie arcybiskupi wielokrotnie przyjeżdżali tu na letnie pobyty, traktując Rožmitál jako letnią rezydencję poza stolicą.

Jak wygląda zamek dzisiaj?

Od 1958 roku obiekt jest chroniony jako zabytek kultury. Po latach, w których budynek nie zawsze był należycie wykorzystywany, od 2018 roku opiekę nad nim sprawuje grupa wolontariuszy współpracujących z organizacjami zajmującymi się ochroną czeskiego dziedzictwa. Dzięki temu zamek znów żyje – odbywają się w nim wydarzenia kulturalne, a mieszkańcy i turyści mogą zwiedzać wnętrza noszące ślady kilku epok: od średniowiecznych fundamentów, przez renesansową przebudowę Gryspeków, po kościelną historię sprzed 1948 roku.

Zamek leży w samym Rožmitálu pod Třemšínem, u podnóża wzgórz Brdy, co czyni go dobrym punktem wypadowym dla osób zwiedzających Podbrdsko.

Najczęstsze pytania

Kto wybudował zamek w Rožmitálu pod Třemšínem? Pierwszą budowlę, drewniano-ziemny gródek, wzniósł na początku XIII wieku Oldřich z rodu Buziców. Dzisiejszy renesansowy wygląd zamek zyskał dzięki przebudowie zleconej przez Floriána Gryspeka w latach 1559–1564.

Czy zamek ma związek z praskim arcybiskupstwem? Tak – połowę majątku przekazano arcybiskupstwu już około 1347 roku, a po 1621/1622 roku, po konfiskacie majątku Gryspeków, cały zamek na blisko trzy wieki (do 1948) należał do praskich arcybiskupów, którzy spędzali w nim letnie pobyty.

Czy zamek można dziś zwiedzać? Od 2018 roku obiektem opiekuje się grupa wolontariuszy, dzięki czemu zamek jest otwarty dla odwiedzających i organizowane są w nim wydarzenia kulturalne.

Gdzie znajduje się zamek? Zamek stoi w centrum miasta Rožmitál pod Třemšínem, w powiecie Příbram, w regionie Podbrdsko.