Castell de Maldà

Castell de Maldà to średniowieczny zamek górujący nad miejscowością Maldà w katalońskiej komarce Urgell. Budowla uznana za dobro kulturowe o znaczeniu krajowym jest symbolem i głównym zabytkiem miasteczka, a zarazem jednym z bardziej rozpoznawalnych zamków w regionie.

Skąd wiadomo o istnieniu zamku?

Najstarsza wzmianka dokumentalna o zamku pochodzi z 1082 roku. Mowa w niej o darowiźnie hrabiów barcelońskich — braci Ramona i Berengera — oraz hrabiny Mafaldy na rzecz wicehrabiego Ramona Folca z Kardony. Darowizna obejmowała zarówno zamek w Maldà, jak i pobliski zamek Maldanell. Ten zapis czyni Castell de Maldà jedną z najstarzej udokumentowanych budowli obronnych w okolicy.

Jak zmieniał się zamek na przestrzeni wieków?

Historię budowli można podzielić na pięć wyraźnych etapów. W XI i XII wieku powstał najstarszy zamek. W XIII i XIV wieku, w nowej lokalizacji, wzniesiono kolejną warownię — prace przy niej rozpoczęto w 1212 roku, o czym świadczy zachowana inskrypcja wspominająca mistrza budowlanego Andreu Felipa, działającego na zlecenie Guillema z Kardony. W XV i XVI wieku zamek przeszedł przebudowę, w wyniku której zyskał wygląd zbliżony do dzisiejszego. W XVII i XVIII wieku prace budowlane porzucono, a zamek pozostał niedokończony. Od XIX wieku aż po czasy współczesne budowla stopniowo niszczała i była grabiona.

Zamek był też sceną wydarzeń historycznych. W 1249 roku odnotowano wizytę monarchy w zamku. Sto lat później, w 1350 roku, wicehrabina Beatriu d'Anglesola, wdowa po Hugu I z Kardony, spędzała w Maldà długie okresy — przypuszcza się, że jej pobyt zbiegł się z pracami nad rozbudową zamku.

Kto był właścicielem zamku?

Zamek wielokrotnie zmieniał właścicieli. W 1450 roku Pere z Kardony sprzedał go Bernatowi Albertowi, panu na Ponts. Zachował się inwentarz majątku z 1662 roku. Pięć lat później, w 1667 roku, zamek wystawiono na publiczną licytację — nabył go Jaume de Cartellà i Sala, który był również fundatorem placu poprzedzającego wejście do zamku. To właśnie ten plac do dziś stanowi punkt wyjścia do zwiedzania budowli.

Co spotkało zamek w czasach nowożytnych?

W 1833 roku zamek został uszkodzony podczas walk karlistowskich, co przyspieszyło jego postępującą degradację. Mimo zniszczeń budowla przetrwała do dziś jako świadectwo kolejnych epok architektonicznych — od najstarszych murów obronnych po niedokończone elementy nowożytnej rozbudowy.

Kto opiekuje się zamkiem dzisiaj?

Obecnym baronem Maldà i Maldanell jest Alfons de Vilallonga i Serra. Właściciel przekazał budowlę w zamian za udział w zarządzie Patronatu Castell de Maldà — gremium tworzonego przez różne instytucje i osoby zaangażowane w ochronę zabytku, w tym gminę Maldà. Dzięki tej współpracy zamek pozostaje pod stałą opieką, a jego historia jest dokumentowana i udostępniana odwiedzającym.

Zamek leży w miejscowości Maldà, przy współrzędnych 41.551277, 1.037775, w sercu komarki Urgell.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał Castell de Maldà? Najstarsze elementy zamku pochodzą z XI i XII wieku, a pierwsza pisemna wzmianka o nim datowana jest na 1082 rok. Nowy zamek w obecnej lokalizacji zaczęto wznosić w 1212 roku.

Dlaczego zamek jest niedokończony? W XVII i XVIII wieku prace budowlane przy zamku zostały porzucone, przez co część zamierzonej rozbudowy nigdy nie została zrealizowana.

Co zniszczyło zamek w XIX wieku? W 1833 roku budowla została uszkodzona podczas starć karlistowskich, co zapoczątkowało okres postępującej degradacji trwający do współczesności.

Kto zarządza zamkiem obecnie? Baron Alfons de Vilallonga i Serra przekazał zamek w zamian za miejsce w Patronacie Castell de Maldà, który tworzą instytucje i osoby zaangażowane w ochronę tego zabytku, w tym gmina Maldà.