Castell de Ciutadilla

Castell de Ciutadilla to średniowieczna warownia górująca nad miejscowością Ciutadilla w katalońskiej komarce Urgell. Ruiny zamku stoją na wzgórzu nad lewym brzegiem rzeki Corb i widać je z daleka — to on nadaje charakter całej okolicy.

Gdzie stoi zamek i jak go rozpoznać?

Budowla zajmuje szczyt niewielkiego wzniesienia, dominując nad zabudową Ciutadilli od strony rzeki Corb. Współrzędne miejsca to 41.56099, 1.14093. Zamek został uznany za dobro kulturowe o znaczeniu krajowym (bé cultural d'interès nacional), co w Katalonii oznacza najwyższy poziom ochrony konserwatorskiej dla obiektów historycznych.

Jak powstał zamek?

Początki warowni sięgają XI wieku. Pierwsza znana wzmianka pisemna pochodzi z 1061 roku — to wtedy małżonkowie Guillem Ramon de Camarasa i Arsenda zawarli porozumienie z Bernatem d'Oluja, na mocy którego ten ostatni miał otrzymać zamki Guimerà i Ciutadilla wraz z połową przypadających z nich dziesięcin. Pokazuje to, że już w tym okresie Ciutadilla funkcjonowała jako ważny punkt obronny, powiązany administracyjnie z sąsiednim Guimerà. Do pierwotnej, wojskowej bryły z czasem dodano elementy romańskie i gotyckie, typowe dla umocnień rozbudowywanych etapami przez kolejne stulecia.

Kto władał zamkiem przez wieki?

W 1358 roku panem Ciutadilli był Gispert de Guimerà, a jego następca — Gispertó — pojawia się w dokumentach z lat 1365–1370. Z tych samych zapisów wynika, że w tamtym czasie Ciutadilla liczyła sto ognisk (fogatge), czyli sto gospodarstw domowych — to standardowa jednostka używana wówczas do liczenia ludności. Ród Guimerà rządził Ciutadillą i przynależnym jej terytorium aż do końca XVII wieku, kiedy to poprzez małżeństwo linia rodowa połączyła się z rodziną Meca, baronami Castellar del Vallès. W 1702 roku ustanowiono tytuł markiza Ciutadilli, który następnie przechodził kolejno na rody Cortés d'Andrada, Sentmenat, a obecnie należy do rodziny Sagnier.

Dlaczego z zamku obronnego zrobiono pałac?

Największą przemianę zamek przeszedł w XVI wieku. To wtedy Gispert de Guimerà przekształcił dawną twierdzę wojskową w okazałą renesansową rezydencję, wznosząc przy tym wieżę główną (torre de l'homenatge) — element, który do dziś pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych fragmentów ruin. Pałac w tej formie funkcjonował jako siedziba rodowa aż do 1835 roku, kiedy zaprzestano jego stałego użytkowania jako rezydencji.

Co stało się z zamkiem później?

Budynek został ostatecznie opuszczony w 1908 roku. Od tego momentu rozpoczął się powolny proces degradacji, który doprowadził do dzisiejszego stanu ruiny — bez dachów i większości wnętrz, ale z zachowanymi murami obwodowymi i pozostałościami wieży, wciąż czytelnymi z dużej odległości.

Najczęstsze pytania

Z jakiego okresu pochodzi Castell de Ciutadilla? Najstarsze udokumentowane ślady zamku sięgają XI wieku (pierwsza wzmianka pisemna z 1061 roku), a w XVI wieku obiekt przebudowano na renesansowy pałac.

Kto był właścicielem zamku? Przez wieki władał nim ród Guimerà, a po połączeniu przez małżeństwo z rodziną Meca tytuł markiza Ciutadilli (ustanowiony w 1702 roku) przechodził kolejno na rody Cortés d'Andrada, Sentmenat i Sagnier.

Czy zamek jest chroniony prawnie? Tak, Castell de Ciutadilla ma status dobra kulturowego o znaczeniu krajowym (bé cultural d'interès nacional), najwyższej kategorii ochrony zabytków w Katalonii.

Czy da się dziś zwiedzić zamek? Obiekt to obecnie ruina — opuszczona od 1908 roku — ale jego mury i pozostałości wieży są dostępne do oglądania z zewnątrz i stanowią punkt widokowy nad doliną Corb.