Casa Jabat

Casa Jabat to zabytkowy hórreo (spichlerz zbożowy) w miejscowości Orbara, w Dolinie Aezkoa w Nawarze. Choć nazwa "Casa Jabat" brzmi jak dom mieszkalny, w rzeczywistości oznacza tradycyjny spichlerz przypisany do gospodarstwa o tej nazwie — obiekt jest jednym z najlepiej zachowanych przykładów drewnianej architektury gospodarczej tego regionu Pirenejów.

Co to jest hórreo i dlaczego warto go zobaczyć?

Hórreo to niewielka, podniesiona nad ziemię budowla służąca do przechowywania zbóż. W Dolinie Aezkoa zachowało się 15 z 22 istniejących w całej Nawarze hórreo, co czyni tę okolicę jednym z najważniejszych skupisk tego typu architektury w regionie. Casa Jabat wyróżnia się na tle innych zachowanym w dobrym stanie szkieletem konstrukcyjnym i charakterystycznym, prostym wykończeniem elewacji.

Budynek ma prawdopodobnie XVIII lub XIX wiek pochodzenia. Wzniesiono go w konstrukcji szkieletowej (drewniany szkielet wypełniony tynkowanym murem), z prostą, otynkowaną fasadą oraz dwuspadowym dachem pokrytym płaską dachówką. Do wnętrza prowadzą kamienne schody — rozwiązanie typowe dla tego typu budowli, gdyż komora spichlerza zawsze znajduje się nad poziomem ziemi.

Jak działała ta konstrukcja?

Kluczowym elementem hórreo są kamienne słupy (pilotis), na których wsparta jest cała konstrukcja. Na szczycie każdego słupa umieszczono okrągłą płytę kamienną, zwaną lokalnie "tornarratas" — jej zadaniem było uniemożliwienie gryzoniom wspinania się po słupach do wnętrza spichlerza. Dzięki takiemu rozwiązaniu przechowywane zboże było chronione zarówno od wilgoci gruntu, jak i od szkodników — dwóch największych zagrożeń dla zapasów żywności w wiejskich gospodarstwach.

Rzut budynku jest prostokątny, a cała konstrukcja stanowiła element uzupełniający wobec głównego domu gospodarstwa, nigdy nie służąc jako samodzielne mieszkanie.

Jaki status ochrony ma Casa Jabat?

Hórreo Casa Jabat, podobnie jak inne zachowane spichlerze Doliny Aezkoa, zostało wpisane do rejestru dóbr kultury (Bien de Interés Cultural) w 1993 roku. Ochrona ta obejmuje całą grupę hórreo w regionie, uznanych za istotny element dziedzictwa architektury wiejskiej Nawarry.

Jak zaplanować wizytę?

Casa Jabat leży w samej Orbarze, niewielkiej wsi Doliny Aezkoa, u podnóża Pirenejów. Obiekt można zwiedzić w ramach lokalnej "Ruta de los Hórreos" — szlaku łączącego kilka zachowanych spichlerzy w okolicznych wsiach, co pozwala zobaczyć różnorodność rozwiązań konstrukcyjnych stosowanych w regionie. Warto połączyć wizytę ze zwiedzaniem samej Orbary oraz pobliskich miejscowości doliny, znanych z kamiennej architektury i spokojnego, górskiego krajobrazu.

Najczęstsze pytania

Czym jest hórreo Casa Jabat? To zabytkowy spichlerz zbożowy w Orbarze, wzniesiony prawdopodobnie w XVIII lub XIX wieku, służący do przechowywania zboża w gospodarstwie, do którego należał.

Dlaczego hórreo stoi na słupach? Podniesienie konstrukcji na kamiennych słupach z okrągłymi płytami na szczycie ("tornarratas") chroniło przechowywane zboże przed wilgocią z ziemi oraz przed gryzoniami, które nie mogły wspiąć się po gładkich, zaokrąglonych kamieniach.

Czy Casa Jabat jest objęta ochroną zabytkową? Tak, wraz z pozostałymi hórreo Doliny Aezkoa została wpisana do rejestru Bien de Interés Cultural w 1993 roku.

Czy można zobaczyć więcej hórreo w okolicy? Tak, Dolina Aezkoa zachowała 15 z 22 hórreo istniejących w Nawarze, a lokalna trasa turystyczna "Ruta de los Hórreos" prowadzi do kilku z nich w sąsiednich wsiach.