Casa Reca

Casa Reca to zabytkowy hórreo, czyli tradycyjny spichlerz zbożowy, stojący w Hiriberri / Villanueva de Aézcoa, niewielkiej miejscowości w dolinie Aezkoa w północnej Nawarze. To jeden z nielicznych obiektów tego typu, jakie zachowały się w regionie do naszych czasów, i ważny element krajobrazu kulturowego doliny.

Czym jest hórreo Casa Reca?

Hórreo to niewielka budowla gospodarcza, w której przez wieki przechowywano zboże, chroniąc je przed wilgocią i gryzoniami. Casa Reca reprezentuje typ pirenejski, charakterystyczny dla doliny Aezkoa: prostokątny plan, dach dwuspadowy pokryty drewnianym gontem, praktycznie bez okapów, oraz mury wzniesione z nieobrobionego kamienia. Cała konstrukcja spoczywa na kamiennych słupach zwieńczonych okrągłymi płytami, tzw. tornarratas, które nie pozwalały gryzoniom wspiąć się do wnętrza. Na fasadzie budynku zachowały się inskrypcje, co jest cechą spotykaną w kilku hórreo tej doliny. Lokalna, baskijska nazwa obiektu — Reka etxeko garaia — dosłownie odnosi się do spichlerza przy domu rodziny Reca, ponieważ hórreo tradycyjnie stanowiło budowlę towarzyszącą głównemu domowi, wznoszoną z podobnych materiałów i w podobnym stylu.

Dlaczego Casa Reca jest chroniona prawnie?

Obiekt ma status bien de interés cultural (dobra kultury o znaczeniu istotnym), przyznany 24 maja 1993 roku, i figuruje w hiszpańskim rejestrze zabytków pod kodem RI-51-0008239. Ochrona objęła wówczas grupę hórreo w dolinie Aezkoa jednocześnie, nie tylko Casa Reca — to podejście miało uchronić przed zniszczeniem cały zestaw podobnych budowli gospodarczych, z których w całej Nawarze przetrwało już tylko około 15 z niegdyś istniejących 22. W ostatnich latach hórreo doliny Aezkoa, w tym Casa Reca, zostały też zgłoszone do rozszerzonego wykazu, który ma doprowadzić do uznania ich za niematerialne dziedzictwo kulturowe — ze względu na wartość etnograficzną, a nie tylko architektoniczną.

Jak dotrzeć i kiedy przyjechać?

Casa Reca znajduje się w obrębie zabudowy Hiriberri / Villanueva de Aézcoa, przy współrzędnych około 42,9454 N, 1,2310 W. Do miejscowości najłatwiej dojechać samochodem lokalnymi drogami doliny Aezkoa; najbliższym większym punktem odniesienia jest Aribe, skąd prowadzi droga w głąb doliny. Hórreo stoi na wolnym powietrzu, w otoczeniu innych domów wsi, i można je oglądać przez cały rok bez opłat i bez ograniczeń wstępu — to prywatna budowla gospodarcza, którą zwiedza się z zewnątrz. Najwygodniej jest połączyć wizytę z przejściem po pobliskich miejscowościach doliny, gdzie zachowały się kolejne hórreo, tworzące razem swoisty szlak architektury pirenejskiej.

Najczęstsze pytania

Czym różni się hórreo od zwykłej stodoły? Hórreo to specjalnie skonstruowany spichlerz podniesiony na kamiennych słupach z okrągłymi płytami, które fizycznie uniemożliwiały gryzoniom dostęp do zboża — to rozwiązanie odróżnia go od typowych budynków gospodarczych.

Czy Casa Reca można zwiedzić od wewnątrz? Nie, to prywatna budowla gospodarcza. Ogląda się ją z zewnątrz, podobnie jak inne hórreo w dolinie Aezkoa.

Od kiedy Casa Reca jest chroniona prawnie? Od 24 maja 1993 roku, jako bien de interés cultural, wraz z grupą innych hórreo doliny Aezkoa.

Ile takich spichlerzy zachowało się w okolicy? W całej Nawarze przetrwało około 15 z 22 historycznych hórreo, a kilka z nich, w tym Casa Reca, stoi właśnie w dolinie Aezkoa.